یونانیها ساتراپی هخامنشی در ترکیه را به شعلههای آتش سپردند

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، تورج دریایی، استاد تاریخ دانشگاه کالیفرنیا، در واکنش به اظهارات مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا درباره لشکرکشی خشایارشا به یونان، اظهار داشت: «نگاه روبیو به تاریخ نادرست است و او با روایتسازی سعی در توجیه حضور نظامی آمریکا در سطح جهانی دارد.»
این استاد تاریخ و فرهنگ ایران باستان در دانشگاه کالیفرنیا افزود: «در دوران باستان، غرب و شرق به صورت دو قطب مقابل یکدیگر نبودند و ایران یک شاهنشاهی یا امپراتوری بود که اقوام مختلفی از جمله یونانیزبانها که برای آن شاهنشاهی میجنگیدند، در آن جای داشتند.»
دریایی با اشاره به روایتهای رایج درباره نتیجه جنگهای ایران و یونان گفت: «ایرانیها یا شاهنشاهی هخامنشی، موضوع نبرد با یونان را در حمله به این سرزمین چندان مهم نمیدانستند.» او ادامه داد: «لشکرکشی خشایارشا به یونان یک نبرد کوچک بود که بیشتر به منظور تنبیه یونانیها انجام شد تا دیگر به قلمرو هخامنشیان حمله نکنند. اما این نبرد برای یونانیها که بقایشان در خطر بود، موضوعی بسیار جدی بود.»
تورج دریایی تصریح کرد: «خشایارشا تنها به انجام خواسته پدرش پرداخته و پس از تنبیه یونانیها به ایران بازگشت و هیچ قصدی برای ماندن در یونان نداشت.» او گفت: «روایتی که میگوید یونانیها لشکر خشایارشا را شکست دادند، بیشتر یک رجزخوانی است، زیرا خشایارشا اصلاً نمیخواست در یونان بماند و پس از تنبیه مهاجمین به سارد به تخت جمشید بازگشت.»
این استاد تاریخ دانشگاه کالیفرنیا افزود: «خشایارشا و سپاه او در بازگشت از یونان در نواحی جمهوری آذربایجان و ترکیه امروزی، سیستمهای دفاعی متعددی بنا کردند و پس از بازگشت سعی در تکمیل تخت جمشید داشتند.»
دریایی بحث جنگهای ایران و یونان را به عنوان روایت تمدنی غرب در دوران معاصر مطرح کرد و گفت: «در ۲۵۰ سال اخیر، تنها ایران نبود که در قرن نوزدهم مورد حمله روسها قرار گرفت، بلکه ترکیه و هند نیز به عنوان سه امپراتوری و شاهنشاهی مهم و سایر نقاط جهان نیز تحت حمله اروپاییها قرار گرفتند.»
او افزود: «در بیش از دویست سال اخیر، کشورهای مختلف توسط غرب استثمار شده و شرق در مقابل غرب شکست خورده است. از زمان حضور اروپاییها در آفریقا و آسیا و حتی قاره آمریکا، ثروت مردم غارت شده است.»
دریایی ادامه داد: «غربیها با استفاده از بردهداری، کارگران رایگان به دست آوردند و توانستند اقتصادی برای خود بسازند که پس از ۲۵۰ سال به ابرقدرتی دست یابند.» این استاد تاریخ ایران باستان با انتقاد از روایت غالب درباره تمدن غرب گفت: «اکنون همین اروپاییها و آمریکا درباره تمدن غرب و زیباییهای آن صحبت میکنند و اینگونه القا میکنند که شرقیها عصبانی هستند و قصد حمله به غرب را دارند.»
او با اشاره به حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه و عملیات نظامی قدرتهای غربی در مناطق مختلف جهان، تأکید کرد: «این آمریکا و برخی اروپاییها هستند که پایگاههای زیادی در خاورمیانه دارند و مرتباً این منطقه و آسیا را بمباران کرده و به آمریکای لاتین حمله میکنند، نه ایرانیها!»
دریایی با اشاره به ریشههای تاریخی برداشت از تقابل شرق و غرب گفت: «این روایت در بیش از دو سده اخیر در اروپا شکل گرفته که اروپاییها وامدار تمدن یونان هستند. آنها تلاش دارند پلی از دوران باستان به دوران پس از رنسانس بسازند و خود را وامدار تمدن یونان بدانند، در حالی که تاریخ میانه اروپا نشاندهنده دوران بسیار ناخوشایندی است.»
این استاد دانشگاه کالیفرنیا، اظهارات مارکو روبیو درباره لشکرکشی هخامنشیها به یونان را مرتبط با توجیه سیاست خارجی امروز آمریکا دانست و گفت: «آنها از روایت جنگ کوچک ایران و یونان در ۲۵۰۰ سال پیش برای بازگویی ایدئولوژی امروز آمریکا استفاده میکنند تا بگویند چرا باید در گوشه و کنار جهان حضور داشته باشند و کشتی و پادگان داشته باشند.»
تورج دریایی با اشاره به حمله آتنیها به سارد، مرکز ساتراپی لیدیه در قلمرو هخامنشیان، تأکید کرد: «آتشزدن و غارت این شهر از عوامل مهمی بود که در لشکرکشی خشایارشا به دستور پدرش داریوش به سرزمینهای یونانی نقش داشت.» او روایت رایج درباره شکست ایرانیان در یونان را روایت یونانیها دانست و گفت: «این روایت بیشتر رجزخوانی یونانیها است.»
این استاد تاریخ دانشگاه کالیفرنیا با پیوند دادن روایتهای تاریخی جنگهای ایران و یونان به شکلگیری برداشت مدرن غرب از تمدن، گفت: «روایت تقابل تاریخی شرق و غرب را نمیتوان بدون توجه به زمینههای سیاسی و نظامی دوران باستان و تحولات دوران استعمار بررسی کرد.»
دریایی در تشریح زمینههای لشکرکشی هخامنشیان به یونان گفت: «دولت شهرهایی بودند که آن سوی آبها سعی میکردند شاهنشاهی ایران را تحریک کنند و در نهایت این آتنیها بودند که با حمله به سارد یا ساردیس به عنوان مرکز ساتراپی لیدیه در دست هخامنشیها، این ساتراپی را به آتش کشیدند.»
او ادامه داد: «همین موضوع از دلایلی بود که داریوش از پسرش خشایارشا خواست تا شهرهای یونانینشین و آتن را تنبیه کند تا دیگر دست به این کار نزنند.» این استاد تاریخ ایران باستان در آمریکا با اشاره به لشکرکشی خشایارشا در سال ۴۸۰ پیش از میلاد به یونان گفت: «خشایارشا با ورود به آتن در تلافی حمله یونانیها به ساتراپی سارد، آن شهر را آتش زد و دلیل آن هم مصیبتی بود که یونانیها پیش از این حمله در سال ۴۹۰ پیش از میلاد بر سر سارد و مردمانش آورده بودند.»
تورج دریایی با تأکید بر ابعاد حمله آتنیها به سارد گفت: «زمانی که آتنیها و دولت شهرنشینان یونانی به ساردیس حمله کردند، شهر را کاملاً به آتش کشیدند و تمام شهر سوخت و معابد و اموال مردم چپاول شد.» او افزود: «یونانیها در حمله به سارد قصدی برای نجات مردم نداشتند، بلکه این ساتراپی هخامنشی را به آتش کشیدند و بطور کامل چپاول کردند. همه شهر نابود شد و معبد سیبید که از معابد بسیار مهم سارد بود نیز از بین رفت.»
سارد در ترکیه امروزی قرار دارد و در دوران هخامنشی یکی از مراکز مهم اداری قلمرو ایران در آسیای صغیر بود. تورج دریایی با اشاره به یافتههای باستانشناسی در این منطقه گفت: «سارد در ترکیه امروز است و طی دو دهه اخیر، بقایای حضور پارتیان و شاهنشاهی هخامنشیان در ترکیه توسط باستانشناسان ترک و دیگران کشف میشود.»



