از شعرهای دلنشین تا بزرگداشت سه دهه خلاقیت و تحقیق

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، در آینهدار رویدادهای فرهنگی زنجان، عصر شعر «زنگان» به عنوان فرصتی برای گردهمایی اهالی قلم، شعر و اندیشه در حاشیه یازدهمین نمایشگاه ناشران کشور برگزار شد. این برنامه به همت خانه کتاب و ادبیات ایران، دفتر ادبیات و زبان فارسی معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان تدارک دیده شده بود و مؤسسات فرهنگی نورالانوار و هنرنگار زنجان نیز در برگزاری آن همکاری داشتند. در این آیین که با زمزمههای پرشور شعر آذری و فارسی همراه بود، از سه تن از خادمان فرهنگ و ادب زنجان تجلیل به عمل آمد؛ مراسمی که در آن از حسن حسینعلی (پژوهشگر تاریخ)، سلمان کریمی (نویسنده) و پرویز سودی (شاعر) به پاس سالها تلاش بیدریغ قدردانی شد.
بخش دیگری از این محفل به ارائه آثار شاعران نامآشنا و خوشذوق استان اختصاص داشت. در این بخش، شاعران پرویز سودی، وحید رحمانی، امیرمهدی عرفانی، علی بیانی و حسن پاکزاد با حضور در جایگاه، سرودههای ناب و تازهترین آثار خود را به جان مخاطبان و مشتاقان فرهنگ تقدیم کردند تا عصر شعر «زنگان»، روایت ماندگاری از پیوند نسلها در ادبیات این سرزمین باشد.
حسن حسینعلی، پژوهشگر تاریخ، در این برنامه با اشاره به درخشش ادیبان زنجان در سدههای گذشته گفت: بیشترین فراوانی آماری و نام شاعران ثبتشده زنجانی در تذکرهها به دوره مغول و ایلخانی مربوط میشود. در این دوران که قرن هفتم با نام قلههایی چون سعدی و مولانا شناخته میشد، نام دستکم ۱۲ شاعر نامآور زنجانی نیز در متون معتبر ادبی آن عصر به ثبت رسیده است. وی به جایگاه بلند «قاضی بهاءالدین زنجانی» اشاره کرد و افزود: قاضی بهاءالدین زنجانی از طبع روانی برخوردار بود و در بیتی جسورانه خطاب به خود سروده است: *هم سعدی و هم همام، هزار غلام طبع تواند ای…*.
وی ادامه داد: نکته قابلتأمل در حوزه نسخهشناسی این است که بر اساس مستندات “عرفاتالعاشقین”، در سده نهم هجری دو غزل از این شاعر زنجانی به اشتباه وارد دیوان حافظ شیرازی شده است. حسینعلی با تأکید بر لزوم زدودن غبار غربت از مفاخر کهن زنجان تصریح کرد: در شرایطی که محققان سایر مناطق کشور به معرفی مواریث بومی خود میپردازند، مفاخر زنجان همچنان نیازمند بازخوانی هستند.
وی همچنین به “کمالالدین ابوالفضل زنجانی” اشاره کرد و گفت: بر پایه تحقیقات اخیر، وی با ۳۴۸ بیت شعر پراکنده در قالبهای مختلف در صدر شاعران صاحب اثر عهد ایلخانی زنجان قرار دارد. حسینعلی با یادکرد از خاندان علمی و ادبی زنجانی در قرن هفتم خاطرنشان کرد: عمادالدین زنجانی، فرزند علامه عزالدین عبدالوهاب زنجانی، ریاضیدان و ادیب سده هفتم، از شخصیتهای برجسته این خطه است.
وی با اشاره به پژوهشهای جدید در دانشگاههای آلمان افزود: مبحث مربعات جادویی که به قرن هجدهم اروپا نسبت داده میشد، در واقع متعلق به ابتکارات ریاضی عزالدین زنجانی است. حسینعلی همچنین به ابراهیم عطار زنجانی اشاره کرد و گفت: صاحب چندین مثنوی از جمله مفتاحالفتوح که به اشتباه به نام فریدالدین عطار نیشابوری منتشر میشد، اما پژوهشهای اخیر نشان داده است که این آثار متعلق به عطار زنجانی است.
یک نویسنده زنجانی در ادامه با اشاره به پیشینه و روند شکلگیری داستان مدرن در این استان گفت: برخلاف شعر که ریشهای کهن در زنجان دارد، داستان مدرن از قدمت طولانی برخوردار نیست؛ اما در نزدیک به سه دهه گذشته جریانی پویا را تجربه کرده است. سلمان کریمی، نویسنده زنجانی، درباره تاریخچه و وضعیت ادبیات داستانی در این استان اظهار داشت: اگرچه زنجان در حوزه شعر جایگاه بسیار برجستهای دارد، اما داستان مدرن در این دیار قدمت زیادی ندارد. وی از زندهیاد «تقی فاضلی» به عنوان بنیانگذار داستان مدرن در زنجان یاد کرد و گفت: حق مطلب دربارهاش ادا نشده است.
کریمی با اشاره به فعالیتهای پراکنده پیشین در حوزه داستاننویسی، روند جریانسازی داستانی در استان را اینگونه روایت کرد: فعالیتهای داستانی تا پیش از این به صورت پراکنده پیگیری میشد، تا اینکه در اوایل دهه ۷۰ خورشیدی، نسل جدیدی کار را آغاز کرد. وی با تجلیل از نقش استادان و همراهان این مسیر افزود: لازم است از استادان پیشکسوت این عرصه یاد کنم؛ نسلی که با تلاش آنها این جریان تداوم یافت.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان نمایشگاه کتاب را فرصتی مغتنم برای همدلی و دستیابی به نشاط فرهنگی دانست و تأکید کرد: رونق فرهنگ و هنر این دیار مرهون حضور و تلاش پیشکسوتان و مفاخر ارجمندی است که دغدغهمندیشان الهامبخش نسلهای مختلف بوده است. جعفر محمدی نیز در ادامه این آیین اظهار داشت: این نمایشگاه، فرصتی است برای با هم بودن و دستیابی به یک هفته تا ده روز نشاط فرهنگی. وی با اشاره به حضور سه تن از مفاخر و پیشکسوتان در این مراسم تصریح کرد: امیدوارم هیچگاه وظیفه خود را در تجلیل از بزرگان این شهر فراموش نکنیم.



