حمله بیصدا: هوش مصنوعی در حال تسخیر کتابفروشیهاست

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، تصور کنید که به ناگاه شرکتهای ناشناسی از دوردستها به کتابفروشی شما مراجعه کنند و از میان ۱۰۰ هزار عنوان کتاب، تنها یک نسخه را درخواست نمایند؛ خریدی عجیب و بیسابقه که این روزها صنعت نشر در کره جنوبی را به چالش کشیده است. این غولهای فناوری به منظور تأمین نیازهای ماشینهای هوش مصنوعی به منابع زبانی جدید، به نظر میرسد که اکنون به ادبیات شرق آسیا توجه کردهاند؛ یک شکار خاموش که نویسندگان و ناشران را به تلاش برای حفظ آثار خود واداشته است.
ماجرا از آنجا آغاز شد که مرکز کتاب کیوبو (Kyobo Book Centre)، یکی از معتبرترین فروشگاههای زنجیرهای کتاب در کره جنوبی، اعلام کرد که از ابتدای سال جاری میلادی، ۱۰ شرکت خارجی از آمریکا و بریتانیا به آنها مراجعه کردهاند. این خریداران در ظاهر خود را به عنوان «عمدهفروش کتاب» معرفی میکردند، اما با بررسی دقیقتر مشخص شد که مقصد نهایی محمولهها، شرکتهای تحلیل داده هستند. مدیران کتابفروشی پس از مشاهده عدم وجود توجیه منطقی برای خرید تکنسخهای از ۱۰۰ هزار عنوان مختلف و با توجه به ارتباط آن با تأمین دادههای مدلهای زبانی هوش مصنوعی، به این درخواست پاسخ منفی دادند.
تجربه مشابهی نیز در فروشگاه اینترنتی یس۲۴ (Yes24) رخ داد؛ جایی که یک توزیعکننده آمریکایی برای خرید انبار کتابهای دست دوم وارد مذاکره شد، اما پس از شروع سوالات دقیق، ناگهان ناپدید شد و گفتگوها را نیمهکاره رها کرد. این نگرانیها توهم توطئه نیست؛ چرا که پیشتر در پرونده دعوای حقوقی جمعی نویسندگان علیه شرکت هوش مصنوعی انتروپیک (Anthropic) در آمریکا، نام ۲۱ کتاب از نویسندگان کرهای به عنوان قربانیان نقض حق نشر ذکر شده است. موسسه ترجمه ادبیات کره جنوبی به سرعت این موضوع را به نویسندگان اطلاع داد تا بتوانند پیگیر حقوق و غرامت خود شوند.
حتی در همسایگی آنها، یعنی ژاپن نیز خریدهای مشکوک و فلهای کتابهای دست دوم در حوزههای تاریخ، فلسفه و پزشکی زنگ خطر را به صدا درآورده است؛ نشانهای واضح از اینکه شرکتهای هوش مصنوعی پس از متون انگلیسی، به سراغ اسکن انبوه و بلعیدن کتابهای چاپی به زبانهای دیگر رفتهاند. اکنون جامعه فرهنگی کره در حال اقدام است. انجمن ناشران کره بررسی جامعی را در میان کتابفروشیها، کتابفروشان دست دوم و مراکز پخش آغاز کرده تا پس از ثبت دقیق آمار، یک نهاد مشترک صنفی برای دفاع حقوقی و تدوین قوانین حمایتی تشکیل دهند. بیانیهای نیز منتشر شده که تاکنون بیش از ۲۴۰ انتشارات و بیش از ۷۰۰ نویسنده، مترجم و تصویرگر به آن امضا دادهاند.
چو هان-نا، مدیر نشر پرونسوپ (Prunsoop)، واقعیت تلخی را بیان میکند: یک نویسنده یا ناشر کوچک چگونه میتواند به تنهایی در برابر غولهای چند میلیارد دلاری فناوری جهان ایستادگی کند؟ درد بزرگتر این است که شرکتهای هوش مصنوعی هیچ شفافیتی ندارند و مشخص نیست که این حجم عظیم کتاب را از کجا، چگونه و با چه ابزاری وارد سیستمهای خود میکنند. پارک جونگ-این، استاد دانشگاه و متخصص حق نشر، این بحران را در یک جمله خلاصه میکند: «قانون حق مؤلف روی کاغذ وجود دارد، اما سازوکار عملی برای به اجرا درآوردن آن وجود ندارد.» تا زمانی که قوانین شرکتهای هوش مصنوعی را به شفافسازی منابع دادههای آموزشی ملزم نکنند، دفاع از سرمایههای معنوی و کتابها کاری دشوار و نابرابر خواهد بود.



