چهره های ماندگارکتابکده

طوفان سرخ و خروش کارگران: تحولی بزرگ در راه است

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، چاپ سوم کتاب «روزگار بی‌قراری» را در ۴۴۴ صفحه با اصلاحات و ساختاری نوین منتشر و به بازار نشر عرضه کرد. تحقیق و تدوین این اثر به عهده مصطفی نوری بوده است. با انتشار این کتاب، تعداد منشورات سازمان به ۱۶۸۶ عنوان رسید.

در سوم شهریور ۱۳۲۰، نیروهای متفقین (انگلستان و شوروی) بدون توجه به اعلام بی‌طرفی دولت ایران در جنگ جهانی دوم، به کشور وارد شدند و دوره‌ای پرآشوب و ناآرامی را از نظر سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی در تاریخ ایران رقم زدند. در این دوران نوظهور، علاوه بر بحران دموکراسی‌خواهی که با باز شدن فضای سیاسی به وجود آمده بود، مجموعه‌ای از عناصر اجتماعی جدید و عوامل پیشین محلی که به‌طور کلی می‌توان آن را میراث گذشته نامید، در بلایا و مصائبی که بر جامعه سایه افکنده بود، تأثیرگذار بودند.

هدف اصلی متفقین از اشغال ایران، دسترسی به راه‌های ارتباطی کشور برای کمک به شوروی، بهره‌برداری از منابع نفتی، اخراج کارشناسان و اتباع آلمانی به منظور جلوگیری از خرابکاری‌های آن‌ها در ارتباط با راه‌ها و چاه‌های نفت و در نهایت، آماده‌سازی برای جنگ در مرزهای ایران در صورت پیشروی ارتش آلمان بود. سفرای دو کشور اشغالگر در یادداشت‌های خود به مقامات ایرانی، انگیزه این اقدام را تمایلات آلمان‌گرایی در سیاست خارجی ایران عنوان کردند و اظهار داشتند که این تمایلات موجب افزایش فعالیت جاسوسان آلمانی در ایران شده و در صورت ادامه این روند، ایران به پایگاهی برای انجام عملیات تبلیغاتی و خرابکارانه علیه دولت‌های انگلستان و شوروی تبدیل خواهد شد.

علی منصور، نخست‌وزیر وقت ایران، به مذاکره با نمایندگان دو دولت پرداخت، اما به دلیل عدم دستیابی به نتیجه مطلوب، از مقام خود استعفا داد و محمدعلی فروغی (ذکاءالملک) مسئولیت امور را بر عهده گرفت. حضور متفقین در ایران از جنبه‌های مختلف قابل بررسی است. با ورود نیروهای بیگانه، تمامیت ارضی و حاکمیت سیاسی ایران زیر پا گذاشته شد و این موضوع باعث شد که کشورمان برای مدت طولانی نتواند خود را از قید و بند قدرت‌های سلطه‌گر رها کند.

از نظر اقتصادی، ایران با مشکلات عدیده‌ای از جمله قحطی و گرانی مایحتاج عمومی مواجه بود و باید هزینه‌های میهمانان ناخوانده خود را نیز تأمین می‌کرد. تمامی راه‌های کشور، به‌ویژه خطوط راه‌آهن و شوسه، تحت کنترل نیروهای اشغالگر درآمد و نیروی کار ایرانی با دستمزدهای بسیار پایین به تأمین تدارکات ارتش‌های درگیر در جنگ مشغول شد. منابع نفتی کشور غارت شد و بحران غذایی به اوج خود رسید. در کنار این مسائل، سیاست‌های پولی مهاجمان و تحمیل هزینه‌های ارتش اشغالگر، ملت ایران را با مشکلات فراوانی مواجه ساخت.

توقف واردات به کشور به دلیل جنگ، عایدات گمرکی را که یکی از منابع اصلی درآمد دولت بود به حداقل رساند و هرج و مرج موجود در کشور، جمع‌آوری مالیات را غیرعملی کرده بود. وضعیت غیرعادی کشور که ناشی از تحمیل جنگی ناخواسته بود، همراه با هزینه‌های سنگین نیروهای متفقین، فشارهای تورمی را افزایش می‌داد و دولت ایران برای مقابله با آن تنها به افزایش نشر اسکناس‌های در گردش پرداخت که خود امری نگران‌کننده بود.

اشغال ایران از نظر نظامی نیز نتایج ناگواری به همراه داشت. با صدور دستور رضاشاه مبنی بر ترک مقاومت در ششم شهریور، ارتشی که با صرف هزینه‌های گزاف ایجاد شده بود، به‌یکباره فروریخت و نتوانست در برابر حمله متفقین

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا