آموزش عالیآموزش و پرورش

تحولات فکری: از ایران تا اروپا

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، دومین نشست درس‌گفتارهای ایران‌شناسی کتابخانه و موزه ملی ملک با عنوان «از مزدکیه تا انقلاب‌های فرانسه؛ سیر تحول اندیشه از ایران تا اروپا» در این مجموعه فرهنگی واقع در تهران برگزار گردید. در این نشست، تحولات اندیشه‌ورزی از ایران تا اروپا مورد بررسی قرار گرفت. این برنامه با سخنرانی ابوالعلاء سودآور، پژوهشگر تاریخ هنر و با حضور جمعی از اهل علم و پژوهش، به تحلیل ریشه‌های تاریخی و فرهنگی برخی جریان‌های فکری و نمادهای باستانی ایران و تأثیرات آن‌ها در هنر و اندیشه اروپا اختصاص داشت.

ابوالعلاء سودآور در این نشست با مرور نمونه‌های تصویری و نمادشناختی، به بررسی میترائیسم، مهرابه‌ها و نقش این مجموعه‌های آیینی در پیوندهای فرهنگی ایران و جهان غرب پرداخت. وی در این راستا، میترائیسم را نه تنها به‌عنوان یک مذهب، بلکه به‌عنوان مجموعه‌ای از محافل و اجتماعات آیینی و رازآمیز که پیمان و سوگند مهر در آن جایگاهی محوری دارد، تحلیل کرد. همچنین، این پژوهشگر به بررسی نقش مهرابه‌ها به‌عنوان محل گردهمایی این اجتماعات و عناصر تصویری مرتبط با آن‌ها، از جمله میترا، ارابه چهار اسب، نمادهای خورشید و ماه و شخصیت‌های آیینی پرداخت.

در بخش دیگری از نشست، وی به ارتباط تاریخی میترائیسم با ایران در دوره اشکانی و ساسانی اشاره کرد و جایگاه ساسان و اردشیر بابکان در ارتباط با مجامع میترایی و گزارش‌های تاریخی درباره پیوند اردشیر با آیین مهر را مورد توجه قرار داد. سودآور با بررسی نقش‌برجسته‌ها و تصاویر تخت جمشید و آثار مرتبط با بابک، اردشیر و شاپور، درباره بازتاب نمادهای خورشیدی در هنر ایران باستان با حاضران گفت‌وگو کرد.

وی همچنین نمونه‌هایی از حضور و بازتاب نمادهای مرتبط با سنت‌های ایرانی در اروپا و دیگر نقاط جهان را با ارائه تصاویر مورد تحلیل قرار داد. در این راستا، به آثار موجود در رم، فرانسه، ایالات متحده و ارمنستان، از جمله محراب‌های مرتبط با آب و آتش، ارابه‌ها و نمادهای مرتبط با آناهیتا اشاره شد.

سخنران نشست همچنین به نقش برخی تشکل‌های تاریخی و جریان‌های اروپایی، از جمله فراماسونری و شوالیه‌های پوستین طلایی، در بازخوانی و گسترش نمادهای باستانی پرداخت. بررسی نمادهای موجود در طاق بستان و ارتباط آن‌ها با سنت‌های تصویری یونانی و رومی، از دیگر محورهای این نشست بود. سودآور در این بخش، تصاویر فرشتگان پیروزی، نمادهای صلیب و چلیپا و ارتباط احتمالی آن‌ها با سنت‌های میترایی و برداشت‌های نمادشناختی متأخر را تحلیل کرد.

وی همچنین به استمرار برخی نقش‌مایه‌های باستانی در هنر دوره‌های بعدی ایران، به‌ویژه در دوره قاجار، از جمله حضور فرشتگان حامل نمادهای فراوانی و نعمت (کورنوکوپیا) اشاره کرد. در ادامه این نشست، حاضران درباره تفاوت‌های تصویری فرشتگان یونانی و رومی در طاق بستان، چگونگی انتقال نمادها از ایران به اروپا، نقش نشانه‌هایی همچون سه نقطه و ستاره‌های نورانی در مهرابه‌ها و ارتباط احتمالی آن‌ها با نمادهای فراماسونی، گفت‌وگو و تبادل نظر کردند.

استمرار نقش فرشتگان در هنر ایران پس از ورود اسلام و بازتاب آن‌ها در آثار دوره قاجار، از دیگر موضوعات این بحث و گفت‌وگو بود. در بخش پایانی دومین نشست درس‌گفتارهای ایران‌شناسی، آخرین وضعیت فعالیت‌های پژوهشی استاد ابوالعلی سودآور اعلام شد. بر اساس توضیحات ارائه‌شده، ترجمه بخش دوم کتاب «جوامع میترایی» به پایان رسیده و برنامه‌ریزی برای آماده‌سازی و انتشار هم‌زمان دو جلد آن در آینده نزدیک در دست انجام است. همچنین کتاب «پیچیدگی‌های شناخت فرهنگ و هنر ایران» و نسخه‌های ترجمه‌شده مرتبط با آن، به‌عنوان منابع قابل دسترس در کتابخانه‌ها و مراکز دانشگاهی به حاضران معرفی شدند.

این نشست با تأکید بر ضرورت ادامه مطالعات، بررسی‌های میدانی و پژوهش‌های موزه‌ای برای شناسایی و تحلیل نشانه‌های تاریخی به پایان رسید. سلسله درس‌گفتارهای ایران‌شناسی با هدف بررسی پیوستگی‌های تاریخی، هنری و فرهنگی ایران و بازشناسی بازتاب سنت‌های ایرانی در دیگر تمدن‌ها در کتابخانه و موزه ملی ملک واقع در «تهران، خیابان امام خمینی(ره)، خیابان سی‌تیر، خیابان یارجانی، خیابان ملل متحد(میدان مشق)» برگزار می‌شود.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا