فردوسی و ابنسینا؛ دو ستون استوار فرهنگ ایران

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، جلسه هیات امنای بنیاد علمی-فرهنگی بوعلیسینا به ریاست سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در روز دوشنبه (۹ شهریور) برگزار شد. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در این جلسه اظهار داشت: ابنسینا را میتوان به عنوان نابغه آفرینش شناخت؛ شخصیتی که با نگاهی جامع به او، ویژگیهای منحصر به فردش نمایان میشود. وی افزود: در فلسفه، انواع مختلفی از فیلسوفان وجود دارد، از جمله شارح، ناقد و مؤسس. ابنسینا از جمله فیلسوفان مؤسس و نوآور است و در میان این دسته، تنها برخی صاحب مکتب میشوند، اما ابنسینا هم مؤسس بود و هم دارای مکتب.
صالحی تصریح کرد: تنوع دانش ابنسینا بینظیر است و از نظر جامعیت دانشی، عدم توازن میان حوزههای مختلف دانش او وجود ندارد؛ وقتی به فلسفه، طب، داروشناسی، علم النفس و دیگر حوزههای علمی او نگاه میکنیم، عمق دانشی متوازن و قابل توجهی را مشاهده میکنیم. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: از نظر تعداد تألیفات، حجم آثار او با توجه به عمر کوتاهش شگفتانگیز است و او از جمله مهمترین آغازگران تدوین زبان علم به زبان فارسی به شمار میرود. آثار او به زبان فارسی و معادلسازیهایی که انجام داده، از نخستین نمونهها در این زمینه محسوب میشود.
وی افزود: از نظر شهرت در جهان اسلام و سایر نقاط جهان و تأثیری که بر روند علم تا به امروز داشته است، جایگاه ابنسینا کاملاً مشخص است. صالحی تصریح کرد: وقتی فهرست این ویژگیها را مرور میکنیم، درمییابیم که گویی نعمتی غیرمترقبه در اختیار ما ایرانیان قرار گرفته است؛ مسئله این است که چگونه این نعمت را پاس بداریم. ابنسینایی که در قله تاریخ علمی ایران قرار دارد، همچنان قابلیت طرح و ارتباط برقرار کردن دارد و از جایگاه خاص خود در جهان علم برخوردار است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر اینکه باید دریابیم در این دوره برای ابنسینا چه اقداماتی میتوان انجام داد، گفت: فلسفه گردهم آمدن ما ایجاد همافزایی است؛ نه همافزاییهای غیرمقدور بلکه همافزاییهایی که امکان تحقق دارند و در این بخش پیشنهادهایی مطرح است.
وی افزود: پیشنهاد نخست این است که آثار موجودی که از قوت علمی برخوردار هستند و اکنون نیز آمادهاند، با سرعت بیشتری برای انتشار آماده شوند. صالحی با تأکید بر اینکه باید به انتشار آثاری که برای ابنسینا آماده شدهاند، سرعت بخشید، تصریح کرد: خوب است در این راستا طی دو سال آینده همت به خرج دهیم تا آثاری که آماده انتشار هستند، منتشر شوند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به پیشنهاد دوم خود اشاره کرد و افزود: در همین راستا از «خانه کتاب» گزارشی در مورد آثار منتشر شده پس از انقلاب درباره «ابنسینا» اخذ کردم؛ تعداد زیادی کتاب «درباره ابنسینا» یا «از ابنسینا» منتشر شده است. صالحی تصریح کرد: باید «تحلیل محتوایی» از این آثار داشته باشیم تا دریابیم این کتابها در چه سطح و رتبهای قرار میگیرند و چه گروههایی از مخاطبان را پوشش میدهند.
وی ادامه داد: برای مثال، در حوزه کودک و نوجوان، طی ۵۰ سال گذشته چه میزان کتاب درباره ابنسینا منتشر کردهایم؟ این بررسی میتواند هم خلأهای ما را نشان دهد و هم نقاط قوت و اعتبارسنجی فعالیتهایمان را مشخص کند تا بدانیم در چه حوزههایی نسبتاً خوب کار کردهایم و در چه حوزههایی کاری نکردهایم.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی افزود: از آنجا که ابنسینا در شاخههای مختلف دانش فعالیت داشته است، ممکن است درباره فعالیتهای او در حوزه پزشکی تا حدودی کار کرده باشیم، اما درباره فعالیتهای وی در موضوعاتی مانند نجوم یا موسیقی کمتر کار کرده باشیم؛ باید بتوانیم جامعیت و توازن موجود در شخصیت و دانش ابنسینا را در فعالیتهای خودمان نیز استمرار دهیم.
صالحی تصریح کرد: هزاران جلد کتابی که درباره ابنسینا پس از انقلاب منتشر شده است (البته برخی چاپ مجدد است و یا صرفاً در بخشی از آثار منتشر شده در مورد ابنسینا سخن گفته شده است، مثلاً یک فصل از یک کتاب) باید مورد اعتبارسنجی و مخاطبسنجی قرار گیرد و مشخص شود در چه موضوعاتی کار کردهایم و در چه موضوعاتی کمتر کار شده است. البته همین کار را باید درباره پایاننامهها و مقالات منتشر شده درباره ایشان نیز انجام داد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: باید «وضعیتسنجی ابنسیناپژوهی در ایران» داشته باشیم که ناظر به کتابها، پایاننامهها و مقالات باشد. این وضعیتسنجی میتواند افقی برای چشمانداز و برنامه آینده به ما بدهد؛ یعنی بتوانیم بر اساس آن مشخص کنیم که در یک برنامه پنجساله یا حتی دهساله در چه حوزههایی باید بیشتر کار کنیم.
وی با بیان اینکه بنیاد باید برنامهای مبتنی بر وضعیتسنجی فعالیتهای علمی و ترویجی در مورد ابنسینا در ایران داشته باشد، افزود: طبیعتاً وضعیتسنجی آثار ابنسیناپژوهی در جهان نیز باید در کنار این پروژه قرار گیرد.
صالحی تصریح کرد: نکته سوم در مورد موضوع «جایزه ابنسینا» است. البته یونسکو جایزهای در مورد ابنسینا داشته و جایزه ابنسینا نیز میتواند برای فعالیتهای ابنسینا شناسی فرصتآفرین باشد. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: چند وزارتخانه کاملاً مرتبط با ابنسینا داریم؛ وزارت فرهنگ، وزارت علوم، وزارت بهداشت و وزارت میراث فرهنگی، یعنی هر چهار وزارتخانه با همکاری وزارت خارجه میتوانند در حوزه جایزه ابنسینا ورود و نقشآفرینی کنند.
صالحی با تأکید بر اینکه در حوزه فعالیتهای هنری مرتبط با ابنسینا نیز ظرفیتهایی وجود دارد، تصریح کرد: برای مثال، سریال «ابنسینا» از دهه ۱۳۶۰ داریم و باید بررسی کنیم تا دریابیم امکان استخراج و تولید یک فیلم سینمایی از این مجموعه وجود دارد یا خیر. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: اگر چنین امکانی وجود داشته باشد، بحث عرضه بینالمللی آن نیز مطرح میشود؛ از جمله دوبله، زیرنویس و عرضه سریال در کشورهای مختلف.
وی افزود: همچنین این سریال با دوبلههای مختلف نیز میتواند عرضه شود و این حداقل کاری است که میتوان انجام داد؛ این سریال، سریال خوبی است و همچنان میتواند برای بسیاری از کشورها قابل استفاده باشد، بهخصوص اینکه «مُهر ساخت ایران» را با خود دارد.
صالحی تصریح کرد: این مسئله از آن جهت اهمیت دارد که امروز شاهد مصادره مفاخر ایرانی هستیم، بنابراین لازم است از اقداماتی شبیه انتشار آثار سینمایی استفاده کنیم، چرا که کتابخوانان محدود هستند اما مخاطبان فیلم و سریال گستره بیشتری دارند. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: ممکن است تولید یک سریال یا فیلم جدید زمانبر باشد، اما وقتی یک اثر موجود داریم، میتوانیم با استفاده از ظرفیتهایی مانند سازمان سینمایی و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، برای عرضه سریعتر آن اقدام کنیم. البته در این زمینه ظرفیتهای دیگری مانند «انیمیشن» نیز وجود دارد.
صالحی تصریح کرد: شخصیتی ایرانی مانند ابنسینا را که این میزان ظرفیت برای ارتباط جهانی داشته باشد، بهسادگی نمیتوان پیدا کرد، آن هم در شرایطی که بحث انزوای ایران مطرح است و نکات و مسائل مختلفی در این زمینه وجود دارد. ابنسینا میتواند یک حلقه مهم برای اتصال ایران با جهان و جهان اسلام باشد. وی افزود: با توجه به تلاشهایی که از سوی برخی کشورها برای مصادره ابنسینا وجود دارد، باید پیش از آنکه این روندها به نتایج جدی برسد، فعالتر عمل کنیم.
صالحی تصریح کرد: بخشی از این اقدام، عرضه سریعتر آثاری است که در اختیار داریم و بخش دیگر حرکت به سمت تولید آثار و فعالیتهای جدید است. وی افزود: فردوسی و ابنسینا دو بال ایران هستند؛ اگر بتوانیم این دو بال را در کنار یکدیگر بهخوبی پیش ببریم، مسئله ایرانیت میتواند قوام مهمتر و جایگاه اصلیتری پیدا کند. در این جلسه درباره بودجه، ساختار و پیشنهادهایی برای افزایش بهرهوری عملکرد بنیاد علمی فرهنگی بوعلی سینا بحث و تصمیمگیری شد.



