از داستاننویسی ایران تا اهمیت ترجمه ادبی در معرفی نویسندگان ایرانی

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، به نقل از روابطعمومی و امور بینالملل خانه کتاب و ادبیات ایران، در حاشیه نهمین جشنواره بینالمللی کتاب ایروان، نشستی تحت عنوان «دیدار با نویسنده ایرانی» با حضور مرتضی برزگر، نویسنده و جمعی از علاقهمندان به ادبیات در ارمنستان برگزار گردید. در این نشست که به صورت گفتوگو و پرسش و پاسخ برگزار شد، مرتضی برزگر به تلاش برخی از نویسندگان جوان برای ارتباط با استانداردها و جریانهای داستاننویسی جهانی اشاره کرد و در پاسخ به پرسشی درباره اینکه «چگونه باید نوشت و از کجا باید نوشتن را آغاز کرد؟» و اینکه نویسنده چگونه میتواند دریابد که برای ورود به دنیای نویسندگی توانایی لازم را دارد، توضیح داد: در پاسخ به این پرسش، دو دیدگاه متفاوت به نوشتن وجود دارد؛ نخست اینکه فرد مینویسد تا دیدگاه و اندیشه خود را به جهان اعلام کند و نوشتن را نوعی بیان موضع یا صدور بیانیه میداند. دیدگاه دوم، نوشتن را راهی برای شناخت خود و کشف درونیات انسان میداند.
وی افزود: در این دیدگاه، نویسنده با نوشتن تلاش نمیکند صرفاً درباره جهان بیرونی سخن بگوید، بلکه از طریق نوشتن به درون خود بازمیگردد تا آنچه را درباره موضوعاتی چون عشق، سیاست، فلسفه و جهان میاندیشد، کشف کند. این نویسنده همچنین در این نشست بیان کرد: ممکن است انسان در یک گفتوگوی معمولی نتواند پاسخ روشنی برای پرسشهایی مانند «عشق چیست؟»، «سیاست چیست؟» یا «فلسفه چیست؟» داشته باشد، اما وقتی به تجربهها و درونیات خود رجوع میکند، میتواند مصداقها، روایتها و قصههایی پیدا کند که به او امکان میدهد از طریق نوشتن، نگاه خود به این مفاهیم را بشناسد. بر این اساس، نوشتن میتواند مسیری برای کشف درون و شناخت خود باشد.
وی ادامه داد: در این دیدگاه، نویسنده از طریق نوشتن به درون خود بازمیگردد و تلاش میکند بفهمد درباره موضوعاتی مانند عشق، سیاست، فلسفه و جهان چگونه فکر میکند. ممکن است فرد در یک گفتوگوی معمولی نتواند پاسخ روشنی برای پرسشهایی درباره این مفاهیم داشته باشد، اما وقتی به تجربهها و درونیات خود رجوع میکند، میتواند مصداقها، قصهها و روایتهایی پیدا کند که از طریق نوشتن، نگاه او به این مفاهیم را آشکار میکنند. او نوشتن را از این منظر مسیری برای کشف درون و شناخت خود دانست و تأکید کرد: بسیاری از دریافتهای نویسنده درباره جهان، در فرآیند نوشتن شکل میگیرد.
برزگر در بخش دیگری از این نشست در پاسخ به پرسشی درباره زنان داستاننویس ایرانی، به سابقه و گستردگی حضور زنان در بیش از یک قرن داستاننویسی مدرن ایران اشاره کرد و افزود: ایران از نویسندگان زن توانمند و صاحبقلم بسیاری برخوردار است؛ زویا پیرزاد، فریبا وفی، زندهیاد مریم حسینیان، نسیم مرعشی و الهام فلاح نمونههایی از این نویسندگان به شمار میروند. در نسلهای مختلف داستاننویسی ایران، زنان نویسندهای حضور داشتهاند که آثار و زبان ادبی درخشانی ارائه کردهاند. وی اضافه کرد: بخشی از این ظرفیت ادبی در خارج از ایران کمتر شناخته شده است و معرفی آثار نویسندگان ایرانی به مخاطبان جهانی نیازمند ارتباط مؤثرتر با فضای ادبی بینالمللی است.
برزگر در ادامه سخنان خود به جایگاه داستاننویسی ایران در جهان و چرایی شناختهنشدن بسیاری از نویسندگان ایرانی در خارج از کشور پرداخت و مطرح کرد: یکی از موضوعات مهم در این زمینه زبان فارسی و محدودبودن دامنه مخاطبان آن است؛ ضرورت دارد توجه جدیتری به ترجمه ادبی صورت گیرد. این نویسنده با اشاره به تفاوت ترجمه داستان و رمان با ترجمه بسیاری از متون دیگر گفت: برای ترجمه ادبی به مترجمانی نیاز داریم که علاوهبر تسلط بر زبان، با ادبیات و ظرافتهای داستانی نیز آشنا باشند. جمعیت مترجمان ادبی در سالهای اخیر در حال افزایش است، اما این ظرفیت همچنان برای معرفی گسترده ادبیات داستانی ایران به مخاطبان جهانی کافی نیست و باید زمینه برای گسترش ترجمه حرفهای آثار ایرانی فراهم شود.
وی همچنین بر اهمیت همکاری نویسندگان ایرانی با آژانسهای ادبی و استفاده از ظرفیت ایجنتهای ادبی تأکید کرد و افزود: ایجاد چنین ارتباطهایی میتواند امکان معرفی حرفهای آثار نویسندگان ایرانی به ناشران و مخاطبان دیگر کشورها را فراهم کند. مرتضی برزگر گفت: ادبیات داستانی ایران از ظرفیت قابل توجهی برخوردار است و برای معرفی این ظرفیت به جهان، باید ترجمه ادبی، همکاری با آژانسهای ادبی و مسیرهای حرفهای عرضه آثار نویسندگان ایرانی در خارج از کشور تقویت شود.



