نخستین بازداشت آیتالله طالقانی؛ داستانی که باید بدانید!

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، بر اساس اطلاعات منتشر شده از پایگاه اطلاعرسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی، بازداشت آیتالله سیدمحمود طالقانی در سال ۱۳۱۸ به عنوان یکی از نخستین نشانههای تقابل نسل جوان روحانیت با سیاستهای فرهنگی و اجتماعی حکومت رضاشاه شناخته میشود. این واقعه هرچند در زمان خود بازتاب عمومی چندانی نداشت، اما بعدها در حافظه سیاسی نیروهای مذهبی به عنوان آغاز مبارزات یکی از چهرههای برجسته نهضت اسلامی ایران ثبت گردید.
اسناد موجود از شهربانی و ثبت احوال در این دوره، تصویری واضح از نخستین تجربه زندان آیتالله طالقانی و نحوه برخورد دستگاه امنیتی زمان رضاشاه با مخالفان سیاست کشف حجاب ارائه میدهد. بر اساس روایتهای تاریخی و خاطرات نزدیکان آیتالله طالقانی، این ماجرا زمانی آغاز شد که وی در یکی از محلات تهران شاهد برخورد خشونتآمیز مأموران شهربانی با زنی محجبه بود. در سالهای پس از اجرای سیاست کشف حجاب، نیروهای انتظامی مأمور بودند با هرگونه استفاده از پوشش سنتی زنان مقابله کنند.
طالقانی جوان که در آن زمان هنوز به عنوان یک روحانی شناختهشده مطرح نبود، در برابر اقدام مأمور شهربانی برای برداشتن چادر از سر آن زن واکنش نشان داد و با مأمور درگیر شد. این اقدام در فضای اختناقآمیز اواخر حکومت رضاشاه، که کوچکترین اعتراض به مأموران دولتی میتوانست عواقب سنگینی به دنبال داشته باشد، حرکتی کمسابقه به شمار میرفت.
سند بازداشت شهربانی نشان میدهد که سیدمحمود طالقانی، فرزند ابوالحسن، با شغل «محصل» و ساکن تهران، از سوی اداره آگاهی شهربانی دستگیر و به زندان منتقل شده است. در این برگ زندان، علت بازداشت «توهین به مأمور دولت» ثبت شده و برای وی شش ماه حبس تعیین گردیده است. همچنین در بخش توضیحات سند آمده است که مدت محکومیت او بر اساس رأی صادره از دادگاه مشخص شده و تا پایان دوره محکومیت در زندان خواهد بود.
عکس بازداشت و مشخصات هویتی او نیز در پرونده موجود است که چهره جوان روحانی مبارزی را به نمایش میگذارد که بعدها به یکی از رهبران جریان مذهبی مخالف حکومت پهلوی تبدیل شد. در کنار اسناد شهربانی، برگی از اداره کل آمار و ثبت احوال وزارت کشور نیز در پرونده موجود است که مشخصات هویتی سیدمحمود طالقانی را ثبت کرده است. این سند نشان میدهد که وی در سرشماری سال ۱۳۱۷ در تهران حضور داشته و اطلاعات محل سکونت او در یکی از محلات قدیمی شهر ثبت شده است.



