خطر تخریب چاپخانه ۸۰ ساله شیراز؛ بیلهای مکانیکی در انتظار!

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، شیراز را میتوان همچون یک کتاب ورق زد. هر فصل این کتاب، داستانهایی از جغرافیای فرهنگی، تاریخی، اجتماعی و هنری را روایت میکند که تمدن و هویت این شهر را به تصویر میکشد. محلات شیراز هر یک به نوعی فصلی از این رمان جذاب هستند که شخصیتهای گوناگونی را در خود جای دادهاند. در میان صفحات این کتاب، خیابان ۲۲ بهمن (شاپور) به عنوان بخشی از تاریخ فرهنگی این شهر شناخته میشود که هنوز ناشناخته مانده و حاوی رموزی است که باید به آنها پرداخته شود. خانه تاریخی محتشم، بنای تاریخی دیوان خانه، عکاسخانه فردوسی، چاپخانه مهرگان، منزل تاریخی ابوالقاسم جوان جاویدان (ابول جاوید) و… تنها بخشی از داشتههای فرهنگی و تاریخی این منطقه از شیراز به شمار میروند. به این فهرست میتوان نخستین پانسیون کتاب و ساختمان مرکزی انتشارات نوید شیراز را نیز افزود. پانسیون کتابی که فرزاد تیموری در این خیابان تأسیس کرد، اما عمر طولانی نداشت. با این حال، انتشارات نوید در کنار چاپخانه مهرگان همچنان پابرجاست.
اسماعیل حامدی فر، یکی از اهالی خیابان ۲۲ بهمن، در خصوص سرنوشت چاپخانه مهرگان به خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد گفت: «۱۰ یا ۱۲ سال است که چاپخانه مهرگان تعطیل شده و مدتی نیز در بلوار عادل آباد فعالیت داشت، اما این ساختمان واقع در خیابان شاپور مدتهاست که رها شده و در حال ویرانی است.» او به روزهای دشوار صنعت چاپ در شیراز اشاره کرد و وضعیت بازار نشر کتاب را با وجود قیمتهای نجومی کاغذ و زینک، نامشخص دانست. بیش از دو ماه از زمانی که خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد در شیراز خبر تخریب چاپخانه مهرگان را منتشر کرد، میگذرد، اما هنوز هیچ سازمان یا نهادی برای جلوگیری از تخریب بیشتر این میراث تاریخی و معنوی شیراز اقدامی نکرده و شهرداری منطقه ۸ شیراز تنها به نصب نرده برای حفاظت از عابران پیاده در برابر فروریختن آوار بسنده کرده است.
سید محی الدین حسینی ارسنجانی، پژوهشگر شیراز، در گفتوگو با خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد اظهار داشت: «ساختمان چاپخانه مهرگان واقع در خیابان شاهپور، یکی از نمادهای بارز فرهنگی و نشانههای روشن توسعه صنعتی چاپ در ایران و از مراکز قدیمی چاپ و نشر ملی بود. تخریب این ساختمان که به همت سید محمد مدرس صادقی در دهه ۲۰ و اوایل دوره پهلوی دوم تأسیس شد، از سوی هر فرد یا نهادی که انجام شده، به نوعی کج سلیقگی است.» او با انتقاد از بیتوجهی به مسیر گردشگری زندیه و یادگاران ادبی از عهد قاجاریه، افزود: «این مکان از ابتدای خیابان شاهپور که یادگار بزرگ عکاسان ملی و هنرمندان رفیع خاندان چهره نگار شیرازی است، تا انتهای آن که در ادامه مسیر گردشگری زندیه و یادگاران ادبی از عهد قاجاریه قرار دارد، به تدریج و به دلیل بیتوجهی مدیران گذشته و حال، به فراموشی سپرده شده و آثار تاریخی و دارای ارزشهای میراثی به زخم بیلهای مکانیکی و بولدوزرهای پیمانکاران شهرداری تخریب میشوند، بدون اینکه به آینده فرهنگی و هویت شهری شیراز توجهی شود.
حسینی ارسنجانی ادامه داد: «مرحوم محمد مدرس صادقی در اوایل عهد پهلوی دوم این مکان را با این هدف تأسیس کرد که سهمی در تولید محتواهای فرهنگی و نشر و بسط علم و دانایی در این سرزمین داشته باشد. این بنا از رونق خوبی برخوردار بود و محصولات فرهنگی و کتب و نشریات بسیاری را چاپ و منتشر کرد و در آگاهی بخشی به مردم نقش آفرین بود. این بنا به واقع موجب رونق بسیاری از اماکن فرهنگی و تاریخی مستقر در خیابان ۲۲ بهمن شد، اما اکنون که این آثار در حال تخریب هستند، قرار است به ضلع شرقی پارکینگ عمومی متعلق به سازمان عمران شهری شهرداری تبدیل شود.
عضو کارگروه تخصصی فرهنگی مرکز پژوهشهای شورای اسلامی شهر شیراز خاطرنشان کرد: «آیا رواست که «مهرگان»، چنین مکان مطرح و خوشنام شیرازیها، که مردم شیراز و به ویژه اهالی فرهنگ و ادب با آن خاطرات خوشی دارند، اینگونه به دست بیمهری سپرده شود؟» او با اشاره به دکانهای معروف در این منطقه، از جمله «نایب دوغی» که به توزیع لبنیات سنتی مشغول بود، و دیگر مغازههای قدیمی، تأکید کرد که این مکانها در کنار چاپخانه مهرگان و دیگر بناهای تاریخی، باید حفظ شوند.
حسینی ارسنجانی تأکید کرد: «مدیران فرهنگی و دغدغهمندان شیراز نباید اجازه دهند چرخ بولدوزرها برای تخریب اینگونه بناها به حرکت درآید. واقعاً چه کسی یا چه افرادی با چه اهداف و نیاتی راه لودرها و بولدوزرها را برای تخریب آثار فرهنگی و بناهای میراثی شیراز، از جمله چاپخانه مهرگان، هموار میکنند؟» او در ادامه عنوان کرد: «در مسئله تخریب چاپخانه مهرگان، توجه افکار عمومی به دو ارگان میراث فرهنگی فارس و شهرداری شیراز معطوف است و این دو نهاد باید پاسخگوی افکار عمومی و مطالبهگران مردمی باشند.»
او در پایان با ابراز تأسف از وقوع چنین اتفاقات تلخ و ناگوار در شیراز که موجب جریحهدار شدن روح لطیف و ذهن شریف اهالی فرهنگ و ادب و هنر میشود، گفت: «زنده یاد محمد مدرس صادقی یکی از بانیان صنعت چاپ و از نخستین آورندگان دستگاه چاپ برقی در شیراز بود و چاپخانه مهرگان به همت وی در کنار سایر چاپخانههای شیراز نقش موثری در پویایی و تکامل صنعت چاپ شیراز و چاپخانهداری کشور ایفا کرده است.»
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، مهرگان نخستین چاپخانه شیراز است که علاوه بر چاپ سنگی، از تجهیزات چاپ سربی نیز برخوردار بوده و در سال ۱۳۲۴ توسط سید محمد مدرس صادقی اصفهانی تأسیس شد. او از پیشگامان صنعت چاپ در شیراز به شمار میرود.



