کرمانشاه؛ روایتهای ناگفتهای از دفاع مقدس

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، کرمانشاه در تاریخ دفاع مقدس به عنوان نقطهای کلیدی با واژههای «آغاز» و «پایان» شناخته میشود. این استان نه تنها دروازهای به جبهههای نبرد و آخرین سنگر دفاع در عملیات مرصاد بود، بلکه فضایی بود که زیباترین و تلخترین روایتهای انسانی از ایثار و ایستادگی مردمانش تا لحظات ناب دلدادگی در آن شکل گرفت. واقعیتی که در دل خاک این دیار نهفته است، فراتر از روایتهای کلیشهای بوده و هر کوچه و خیابانش داستانی را روایت میکند که هنوز به درستی به نگارش درنیامده است. با وجود غنای بینظیر تاریخ شفاهی و خاطرات مستند در کرمانشاه، ادبیات پایداری این منطقه هنوز مسیر طولانی برای رسیدن به جایگاه واقعی خود دارد. اگرچه آثار منتشر شده در سالهای اخیر نویدبخش حرکتی رو به جلو است، اما همواره این سوال مطرح میشود که چگونه میتوان از ظرفیتهای هنری و ابزارهای نوین داستاننویسی برای زنده نگه داشتن این حافظه تاریخی بهره برد؟ آیا تنها ثبت مصاحبهها میتواند حق مطلب را درباره سالهای آتش و خون ادا کند؟ در این راستا، ضرورت آموزش نویسندگان جوان و گذر از «مقاله-خاطره» نویسی به سوی خلق «روایتهای اثرگذار» بیش از هر زمان دیگری احساس میشود.
در گفتوگویی که پیش رو دارید، با مهناز فتاحی، یکی از نویسندگان برجسته استان، به بررسی چالشها، ظرفیتهای مغفولمانده و راهکارهای ارتقای کیفی ادبیات پایداری کرمانشاه پرداختهایم تا دریابیم چگونه میتوان این گنجینه عظیم را برای نسلهای آینده ماندگار کرد.
مهناز فتاحی با اشاره به اینکه جنگ تحمیلی در استان کرمانشاه آغاز و پایان یافته، وضعیت کنونی ادبیات پایداری در این استان را تشریح کرد و گفت: اگرچه وضعیت تولید آثار در قالب ادبیات پایداری نسبت به گذشته بهبود یافته، اما با توجه به جایگاه استراتژیک کرمانشاه در دوران جنگ، همچنان ظرفیتهای زیادی برای کار وجود دارد. این نویسنده با بیان اینکه بسیاری از مستندات جنگ در حال فراموشی است، اظهار کرد: افرادی که در دوران جنگ تحمیلی حضور داشتند اکنون دیگر در دسترس ما نیستند و باید با شتاب بیشتری برای حفظ گنجینه ارزشمند دفاع مقدس تلاش کنیم. وی افزود: یکی از چالشهای اصلی در این حوزه، پرداختن صرف به تاریخ شفاهی است. ادبیات پایداری تنها گزارشنویسی یا مصاحبه نیست، بلکه هنری است که باید با استفاده از عناصر داستاننویسی و خاطرهنویسی، پیوندی عمیق با مخاطب برقرار کند. اگر فقط مصاحبهها را بدون پرداخت ادبی چاپ کنیم، تأثیرگذاری لازم را نخواهد داشت. تولید یک اثر ارزشمند مستلزم توجه همزمان به محتوای روایی و فرم هنری است.
این نویسنده کرمانشاهی با بیان اینکه در ادبیات پایداری داستان و قهرمان کم نداریم، تصریح کرد: در سایر کشورها برای موضوعات به مراتب کوچکتر از دفاع مقدس، داستان، کتاب و فیلم تولید میکنند تا بتوانند برای جامعه خود قهرمان کنند، اما ما این قهرمانان حقیقی و واقعی را در دسترس داریم و تنها باید با پرداخت هنری به موضوعات، آن را برای جامعه تعریف کنیم.
فتاحی با تأکید بر اینکه نباید در دام کلیشهنگاری افتاد، بیان کرد: موضوعات و سوژههای نابی در اطراف ما وجود دارد که هنوز دیده نشدهاند. ضعف در برنامهریزی، کمبود آموزشهای تخصصی برای نویسندگان و همچنین عدم مطالعه کافی از سوی برخی فعالان این حوزه از جمله مواردی است که باید برای رفع آنها برنامهریزی دقیقی صورت گیرد. نویسندهای که میخواهد در این عرصه بدرخشد، باید آموزشهای لازم را ببیند و با مطالعه نمونههای برتر ادبیات پایداری، مسیر نوشتن را اصولی طی کند.
این نویسنده کرمانشاهی در پاسخ به سؤالی درباره چگونگی روایت جنگ برای نسل جوان به اهمیت «روایتهای تطبیقی» اشاره کرد و گفت: مقایسه تجربیات دوران دفاع مقدس با اتفاقات اخیر (مانند جنگهای ۱۲ روزه) راهکاری جذاب برای برقراری ارتباط با نسل امروز است. وقتی ما این شباهتها و تفاوتها را در فضای صمیمانه روایت میکنیم، جوانان با کنجکاوی بیشتری به سراغ شنیدن ناگفتههای جنگ میروند. این فرصتی است تا نکات ارزشمند و تجربیات انسانی آن دوران را برای روزگار کنونی برجسته کنیم.
فتاحی در پایان خاطرنشان کرد: استان کرمانشاه پر از ماجراهای زیبا، لحظات انسانی ناب و دلدادگیهایی است که هنوز بر کاغذ نیامدهاند؛ با آموزش صحیح و توجه نویسندگان جوان به سوژههای اطرافشان میتوانیم شاهد شکوفایی بیش از پیش ادبیات پایداری در این خطه باشیم؛ چرا که هر انسانی که در اطراف ما زندگی میکند، خود راوی یک داستان شنیدنی است.



