همه چیز از طریق لوگوس و نیروی انتظامی رقم میخورد

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، نشست «بنیادهای فلسفی نظریههای فروید» به همت گروه انتشاراتی ققنوس در تاریخ هفتم مهرماه سال جاری در تالار اجتماعات نشر ققنوس برگزار گردید. این نشست، نخستین برنامه از سلسلهنشستهای «از روانکاوی تا شیزوکاوی» است که با هدف تبارشناسی اصطلاح «شیزوکاوی» و توسعهی مفهومی آن برای علاقهمندان به پژوهش در فلسفهی معاصر برگزار میشود. این اصطلاح بهعنوان یک مفهوم نسبتاً نوظهور در عرصهی فلسفه، برساختهی دو اندیشمند فرانسوی، دلوز و گتاری، است.
در ابتدای نشست، فرزاد کریمی، دبیر جلسه، به اهمیت بحث دربارهی فروید و بنیادهای فلسفی نظریههای او اشاره کرد. وی بیان داشت که شیزوکاوی ریشه در روانکاوی لکانی دارد و برای درک فلسفهی لکان، بازگشت به فروید و بررسی بنیادهای فلسفی پیش از او که منجر به خلق مفهوم «ناخودآگاه» توسط فروید شده، ضروری است. کریمی افزود که میتوان رد ناخودآگاه را تا فلسفهی کلاسیک غرب پیگیری کرد و اگر دکارت را مبنای این تبارشناسی قرار دهیم، من دکارتی بهعنوان یک من اندیشنده، بسیط و جوهری معرفی میشود. فروید این من را از فلسفه میگیرد و آن را دگرگون میکند. در این دگرگونی، من دیگر یک وجود بسیط و جوهری نیست، بلکه من فرویدی سوژهای است که علاوه بر پذیرش عواطف، در تحول عواطفی که به او وارد میشود نیز نقش دارد.
کریمی همچنین به چالش دیرینهی فلسفه و روانشناسی اشاره کرد و نامهی فرگه به هوسرل را بهعنوان نقدی تند و تیز به کتاب «فلسفهی حساب» او مثال آورد و نتیجهگیری کرد که بررسی بنیادهای فلسفی نظریههای پایهگذار روانکاوی از این منظر، جالب و قابل بحث است.
سخنران دیگر این نشست، امیرحسین یزدانی، روانشناس و پژوهشگر در حوزههای میانرشتهای فلسفه، جامعهشناسی و روانکاوی بود. وی با بیان دو مقدمه برای بحث خود، به بررسی سنت فلسفی از کریستین ولف تا کانت و فروید پرداخت. یزدانی اظهار داشت که در فروید با یک برآمدگی مواجهیم که در عین ارتباط با گذشتگان، تمایز آشکاری نیز دارد. او به ایدههای فلسفی موجود در فروید اشاره کرد که بهضرورت ادامهی حرکت روانکاوی قربانی میشوند، مانند ایدهی سنتز. مقدمهی دوم وی به بازگشت لکان به فروید مربوط میشود که به فروید جوان و سه رساله در باب امر جنسی اشاره دارد. یزدانی افزود که در تفسیر فروید، با یک بازگشایی مواجهیم و سوالاتی دربارهی چگونگی جمع شدن دوبارهی آنچه باز شده و تجربهی فرد از خود مطرح میشود.
سخنران سوم، شهابالدین قناطیر، دکتری پژوهش هنرهای تجسمی و پژوهشگر در حوزهی فرهنگ و زبانهای باستانی، به بررسی فلسفهی دلوز و گتاری و ریشههای ریاضیاتی آن پرداخت. وی بحث خود را با مفهوم فضا-زمان و اهمیت آن در مباحث فلسفی و نظریههای فروید آغاز کرد. قناطیر توضیح داد که در تاریخ فلسفه، فرهنگهای مختلف به این مفهوم به شیوههای متفاوتی پرداختهاند و فروید این خوانش را از منظر یونانی و مسیحی انجام میدهد. او به اهمیت فضا-زمان در اندیشهی ایرانی و تأثیر آن بر فلسفهی هگل و مارکس اشاره کرد و گفت که تنها جایی که زمان هدفمند شده، ایران است.
وی همچنین به ریاضیات پیش از یونان و وجود آن در تمدنهای مختلف اشاره کرد و توضیح داد که فضا-زمان اقلیدوسی، فضایی خطی است که انسان در آن میتواند حرکات خاصی انجام دهد. قناطیر به اهمیت منطق و زبان در زندگی شهری اشاره کرد و بیان داشت که انسان بهعنوان موجود زبانمند، نیازمند زمانمندی نیز هست. در نهایت، وی به تحولات هندسه در دورهی جدید و تأثیر آن بر تعریف ترمودینامیکی برای سهگانهی فروید پرداخت.



