نقد زنمحور الن شوالتر: کتابی تازه در معرفی آثار او

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، کتاب «زنان، دیوانگی و ادبیات ویکتوریایی» عنوان جدیدی از مجموعه شناختنامههای منتقدان ادبی ایالات متحده آمریکا است که به بررسی جامع زندگی فکری، سوابق دانشگاهی و نظریات انتقادی الن شوالتر (استاد برجسته و بازنشسته ادبیات انگلیسی در دانشگاه پرینستون) میپردازد. شوالتر بدون شک یکی از مشهورترین و تأثیرگذارترین چهرههای نقد ادبی فمینیستی در نیمه دوم قرن بیستم محسوب میشود؛ نظریهپردازی که با ابداع و گسترش رویکرد «نقد زنمحور»، تحولی اساسی در روششناسی تحلیل سنت ادبی زنان ایجاد کرد و دیدگاه پژوهشگران را تغییر داد. نقد زنمحور شوالتر تلاشی آگاهانه برای تغییر محور توجه نظریهپردازی فمینیستی بود؛ او تمرکز نقد را از انفعال زن بهعنوان «خواننده متون مردانه» و شناسایی کلیشههای زنستیزانه در آثار نویسندگان مرد، به عاملیت زن در نقش «آفریننده، سخنگو و مؤلف متون ادبی» معطوف کرد.
وی با انتشار کتاب «دورانساز ادبیاتی از آنِ خودشان»، تاریخنگاری ادبیات زنان را در سه دوره مشخص «تأنیث»، «فمینیستی» و «زنانگی» فرمولبندی کرد تا سازوکارهای تاریخی هویتیابی، بلوغ سبکی و استقلال نوشتار زنانه را تبیین کند. بخش مهمی از دغدغههای پژوهشی این منتقد آمریکایی به تبارشناسی نسبت میان جنسیت، روانپزشکی و ادبیات عصر ویکتوریا اختصاص دارد. شوالتر با پژوهشهای برجسته و تاریخی خود در آثاری بنیادین چون «بیماری زنانه: زنان، دیوانگی و فرهنگ انگلیسی»، ارتباط عمیق میان برچسبهای پزشکی، بیماری هیستری و انقیاد روانی زنان را در جامعه و ادبیات انگلستان قرن نوزدهم مورد بررسی قرار داد؛ او با رویکردی انتقادی نشان داد که چگونه جنون، افسردگی و بیماریهای روانی در گفتمان پدرسالارانه عصر ویکتوریا نه تنها اختلالاتی بالینی، بلکه برساختههایی ایدئولوژیک و ابزاری انضباطی برای خاموش کردن عصیان و حاشیهنشین کردن صدای مستقل زنان خلاق بودهاند.
این اثر با مروری دقیق بر آرای نظری، مواجهههای نقادانه و سیر تطور اندیشه این پژوهشگر برجسته، بستری منسجم برای آشنایی مخاطبان فارسیزبان، دانشجویان ادبیات و پژوهشگران حوزه مطالعات جنسیت با سنتهای نقد ادبی معاصر فراهم کرده است. کتاب «زنان، دیوانگی و ادبیات ویکتوریایی: شناختنامه الن شوالتر» با ترجمه و گردآوری فرزام کریمی از سوی انتشارات فروین در ۷۷ صفحه، شمارگان مشخص و با قیمت ۱۲۰ هزار تومان منتشر شده و در دسترس علاقهمندان به نظریه و نقد ادبی قرار گرفته است.



