کتابکدهیادداشت

کاوش در دنیای مینیمالیستی لیدیا دیویس در «پنج نشانه‌ی آشفتگی»

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، برای درک دنیای لیدیا دیویس، نخستین نکته‌ای که باید مورد توجه قرار گیرد، هنر «حذف کردن» است. او نویسنده‌ای است که با استفاده از سبک مینیمالیستی، به دنبال خلق شخصیت‌های پیچیده یا صحنه‌های داستانی پر زرق و برق نیست؛ بلکه هدف او نوعی «تحقیق درباره واقعیت» است. دیویس که پیشینه‌ای موسیقایی (نوازندگی پیانو و ویولن) دارد، با دقت ریتمیک و توجه به فاصله‌های میان نت‌ها، کلمات را به درستی در جای خود قرار می‌دهد. او به خوبی می‌داند که گاهی آنچه میان دو کلمه یا در یک مکث طولانی اتفاق می‌افتد، از خود کلام بسیار مهم‌تر است و سکوت، بخشی از موسیقی متن داستان به شمار می‌آید.

مجموعه «پنج نشانه‌ی آشفتگی و داستان‌های دیگر»، که با ترجمه آزیتا حقیقی‌جو توسط انتشارات نیلوفر منتشر شده، تجلی کاملی از این سبک است. عنوان کتاب از داستانی برگرفته شده که در آن، زنی بی‌نام و خانه‌بدوش، با جزئیات به ظاهر ناچیز — از تلویزیون و الکل گرفته تا دشواری انتخاب یک آپارتمان — با آشفتگی‌های درونی خود دست و پنجه نرم می‌کند. نکته درخشان در آثار دیویس این است که او هرگز به نمایش‌گرایی یا تشخیص‌های پزشکی دراماتیک روی نمی‌آورد. بلکه او با ایجاد فاصله میان «لحن خونسرد راوی» و «شدت اضطراب پنهان در ذهن شخصیت»، نوعی ترس و لرزش را به وجود می‌آورد. این تضاد، امضای اصلی اوست؛ جایی که عقل سعی می‌کند با تحلیل، اندازه‌گیری و طبقه‌بندی، آشفتگی را کنترل کند، اما هرچه تحلیل دقیق‌تر می‌شود، آشفتگی زیرپوستی بیشتر نمایان می‌گردد.

تأثیر نویسندگانی چون ساموئل بکت در آثار او به وضوح قابل مشاهده است؛ به ویژه در علاقه به جملات ساده، تکرار، سکوت و موقعیت‌های ظاهراً بی‌اهمیت. دیویس با حذف نام‌های شخصیت‌ها و محدود کردن گفت‌وگوها، خواننده را به تجربه‌ای فراتر از مطالعه یک داستان معمولی دعوت می‌کند. او در واقع در حال انجام یک «آزمایش زبانی» است: اینکه یک متن برای «داستان بودن» دقیقاً به چه میزان از حادثه، شخصیت و توضیح نیاز دارد؟ در دنیای او، یک داستان ممکن است چندین صفحه، یک پاراگراف یا حتی چند جمله باشد؛ آنچه اثر را به داستان تبدیل می‌کند، نه پیرنگ، بلکه شیوه کلنجار رفتن ذهن با یک خاطره یا اضطراب کوچک است.

جایگاه جهانی دیویس تنها به خاطر داستان‌نویسی‌اش نیست؛ او یکی از مترجمان برجسته معاصر است که توانسته با ترجمه آثار عظیمی چون «مادام بواری» فلوبر و «در جستجوی زمان از دست رفته» پروست به زبان انگلیسی، نشان هنر و ادب را از خود به جا بگذارد. این مهارت در ترجمه، به معنای تسلط کامل بر ظرافت‌های زبانی است؛ مهارتی که در داستان‌های کوتاهش نیز به شکلی خیره‌کننده خود را نشان می‌دهد. او می‌داند چگونه یک واژه را با دقتی جراحی در جای درست قرار دهد تا بیشترین تأثیر را بر مخاطب بگذارد.

موفقیت دیویس در سطح بین‌المللی، به ویژه پس از کسب جایزه معتبر «من بوکر» در سال ۲۰۱۳، نشان‌دهنده این است که او صدای یگانه‌ای دارد که مرزهای روایت را چنان گسترش داده که دیگر نمی‌توان آن را با تعاریف کلاسیک سنجید. او به ما می‌آموزد که آشفتگی همیشه با فریاد و هیاهو وارد زندگی نمی‌شود؛ گاهی آشفتگی در لحظه انتخاب میان دو سکه، در پیدا کردن یک شیء گم‌شده، یا در فهمیدن معنای یک جمله ساده، با تمام وجود خود ظاهر می‌شود.

در ترجمه فارسی این اثر، آزیتا حقیقی‌جو تلاش کرده است تا آن صدای صیقل‌خورده و دقیق دیویس را به زبان مقصد منتقل کند. در آثار مینیمالیستی، هر ویرگول و هر مکث، وزنی حیاتی دارد و این ترجمه، پلی است برای آشنایی مخاطب فارسی‌زبان با این تجربه متفاوت. در نهایت، «پنج نشانه‌ی آشفتگی و داستان‌های دیگر» کتابی است برای کسانی که از روایات طولانی و پیرنگ‌های منظم خسته شده‌اند و به دنبال کشف حقیقت در ذره‌بین می‌گردند. این مجموعه، دعوتی است به دنیای مشاهده دوباره جزئیات؛ دنیایی که در آن، زیر پوست نظم ظاهری زندگی، جریان مداوم ترس، احساس و بی‌ثباتی، با دقتی ریاضی اما با احساسی عمیق، به وضوح دیده می‌شود. انتشارات نیلوفر به تازگی این اثر را در ۳۶۳ صفحه، با ترجمه آزیتا حقیقی‌جو و با قیمت ۹۵۰ هزار تومان عرضه کرده است.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا