شب بخارا؛ جشنوارهای برای همیاری و مشارکت اجتماعی

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، نهصد و نود و یکمین شب از شبهای بخارا با عنوان «شب لیشک، جنگلداری اجتماعی» با حضور علاقهمندان به فرهنگ و فعالان حفاظت از جنگل، منابع طبیعی و محیط زیست گیلان در تالار مرکزی رشت به میزبانی علی دهباشی برگزار و کتاب «حرکت در جهت مخالف» معرفی شد.
علی دهباشی، مدیر و سردبیر مجله بخارا که اجرای این مراسم را بر عهده داشت، از بانیان برگزاری این نشست و موسسه سبزکاران بالان و فرهیختگان و دانشوران حاضر در این گردهمایی قدردانی کرد. وی با معرفی مختصر سخنرانان این برنامه، پروژه «بانی جنگل» را به عنوان الگویی برای احیای اکوسیستم طبیعی و مناطق جنگلی معرفی کرد و موسسه سبزکاران بالان را که فرصت مشارکت به ویژه برای جوامع محلی و جوانان را در راستای گسترش مسئولیت اجتماعی و شکلگیری جنگلکاری اجتماعی فراهم کرده، ستود.
دهباشی هدف نهصد و نود و یکمین برنامه از شبهای بخارا را معرفی فعالیتهای این موسسه بهویژه جنگلکاری اجتماعی عنوان کرد. مقصود فراستخواه، استاد برنامهریزی توسعه و آموزش عالی و عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی، نخستین سخنران این نشست بود. او ایران را سرزمینی بزرگ با تاریخی کهن اما مملو از بلایا معرفی کرد و بیان داشت: «بر این باور هستم که در آسمان معنایی و معرفتی ایران، جنبشهای مختلف اجتماعی شکل گرفته که بیانگر ظرفیتهای زندگی هستند.»
وی ظرفیتهای ادراکی این سرزمین را زمینهساز ظهور استعدادهای فراوان ذکر کرد و گفت: «شاعران، عارفان و دانشمندانی که در ایران زیستهاند، همگی جریان زندگی در این پهنه جغرافیایی را زنده نگه داشتهاند.» این استاد دانشگاه، نهادهای اجتماعی و سازمانهای مردمنهاد را یکی از حلقههای حفظ کننده معنای زندگی دانست و شبهای بخارا را نمونهای از فرصتهایی عنوان کرد که در حوزه فرهنگی ایران تأثیرگذار بودهاند. او تلاش سمنها برای زنده نگه داشتن زیست بوم ایران را اقدامی شایسته تقدیر خواند و افزود: «اجتماع انسانی باید با اجتماع جنگل همراهی کند و لازم است از محیط زیست و دانشی که در زیست بوم ما نهفته است، بیاموزیم.»
فراستخواه به وجود نور و اشراق در طبیعت اشاره کرد و خاطرنشان ساخت: «آگاهی در طبیعت، موضوعی است که در نوشتههای بزرگان فرهنگی ما از جمله ابوریحان بیرونی وجود دارد.» او ارائه آموزشهای پایه به ویژه در مدارس برای حفاظت از محیط زیست و دانش جنگل را مورد تأکید قرار داد و افزود: «امروزه نیز افرادی چون هنری دیکس، فیلسوف محیط زیست و فیلسوف فناوری به این موضوع پرداختهاند و بیان میدارند که در طبیعت، دانش و آگاهی وجود دارد و کسانی که در این فضا زندگی میکنند، باید به این علم وقوف داشته باشند.»
این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه یکی از ویژگیهای دانش طبیعت این است که انبوهی از کارهای کوچک و نه یک پروژه بزرگ، طبیعت را حفظ میکنند، گفت: «مشاهده میکنیم که در طبیعت، فضاهایی در حال تخریب است و طبق دانش طبیعت، انجام کارهای کوچک متعدد میتواند مانع این تخریب شود یا روند آن را کند نماید.» در این مراسم، قطعات موسیقی توسط گروه کر شهر باران اجرا شد و مورد تشویق حاضران قرار گرفت. همچنین کتاب «حرکت در جهت مخالف» معرفی و رونمایی شد.
این کتاب که گزارشی از عملکرد پنج سال پروژه «بانی جنگل» است، در ۱۳۰ صفحه با قلم نسرین امینیان، هلاله ناطقه، گوهر یوسفزاده، فاطمه ارمک، محدثه کریمینژاد، محمد مهرو و نسیم طوافزاده و به اهتمام نشر بلور منتشر شده است. کتاب با تصریح اینکه مدیریت پایدار جنگل نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر برای حفظ سرمایههای طبیعی کشور است، شامل گزارشی از «بانی جنگل» است که بر مبنای مشارکت جمعی و مسئولیت اجتماعی با هدف ارائه الگویی عملی برای استقرار نظام مدیریت پایدار در عرصههای جنگلی شکل گرفته و به تشریح فاز نخست پروژه بانی جنگل که توسط موسسه سبزکاران بالان در منطقه هیرکانی و در محدوده لیشک، خرهرود و سیاهکل طی بازه زمانی آذر سال ۱۳۹۹ تا آذر ۱۴۰۴ اجرا شده، پرداخته است.
به گفته نسیم طوافزاده، یکی از نویسندگان کتاب، دستاوردهای پروژه «بانی جنگل» نشان میدهد که میتوان میان حفاظت از منابع طبیعی و توسعه اقتصادی تعادلی پایدار برقرار کرد؛ تعادلی که در آن بهرهبرداری مسئولانه، جایگزین بهرهکشی کوتاهمدت شده و منافع بلندمدت جامعه بر منافع مقطعی ترجیح داده شود. این پروژه تلاشی است در جهت تغییر نگاه از مدیریت واکنشی به مدیریت پیش نگرانه و علمی در عرصههای جنگلی.
کتاب دارای شش فصل است؛ فصل اول: معرفی منطقه و منطق مداخله، فصل دوم: لیشک، نقطه شروع مداخله، فصل سوم: مدل احیای بانی جنگل در عمل، فصل چهارم: جامعه محلی، مشارکت و معیشت، فصل پنجم: مشارکت عمومی، مدل مالی و نتایج، فصل ششم: ارزیابی اثرگذاری و درس آموختهها. ۴۰ صفحه نخست کتاب شامل سخنی از سبزکاران، سخن مدیر پروژه، درباره گزارش بانی جنگل و گزارش مدیریتی است که به توضیح اهداف، محل اجرا، مشخصات منطقه، منابع جنگلی، تنوع زیستی، سلامت و پویایی جنگل، کارکردهای تولیدی جنگل، مشارکت اجتماعی و اقتصادی و ماتریس فعالیتها، نمودارها، تحلیلها، نتایج، دستاوردها، چالشها و کاستیها میپردازد و به شرح موضوعاتی از جمله مدیریت پایدار جنگل، اهداف پروژه، اهداف کلان، اهداف اختصاصی، ارزش افزوده پروژه و میثاق اخلاقی پروژه میپردازد.
در انتهای کتاب نیز ۹ پیوست شامل نمونه تفاهمنامه پروژه با منابع طبیعی، نقشه منطقه لیشک، تولیدات کاغذی پروژه، نمونه شناسنامه نهال، گزارش ارزیابی آتشسوزی ۱۴۰۲، نمونه تصاویر دوربینهای تلهای، نقشه چهار گوشه زمین عرصه، نقشه پایش اول منطقه و سایت پروژه منتشر شده است.



