چرا صدای فلسطینیها در تصمیمگیریهای غربی نادیده گرفته میشود؟

سرویس میهن و مقاومت پایگاه خبری الفبای رشد_ مهسا علیون: ایزابلا حَماد، نویسنده و پژوهشگر، خود را به عنوان نویسندهای بریتانیایی – فلسطینی معرفی میکند. این نکته حتی بدون آگاهی از اینکه بیشتر پژوهشها و آثار او تا کنون درباره فلسطین بوده، قابل تأمل و جالب است؛ زیرا ایزابلا در لندن و از مادری ایرلندی به دنیا آمده و هرگز در فلسطین زندگی نکرده است. پدر فلسطینی او نیز از فلسطینیان ساکن لبنان بوده است. این توضیح مختصر درباره زندگی نویسنده را در ابتدای یادداشت ذکر کردم تا اهمیت مطالعات ایزابلا حماد را روشن کنم. مسئله فلسطین برای حماد فراتر از ملیت و ناسیونالیسم است، اما او آن را به بخشی از هویت خود تبدیل کرده است. چنانکه در این جستار نیز اشاره میکند که آرمان فلسطین تا نیمه قرن بیستم موضوعی پانعربی بود و بعدها به مسئله چپهای انترناسیونالیست تبدیل شد و اکنون، به ویژه پس از کشتار گسترده فلسطینیان توسط اسرائیل، به موضوعی جهانی تبدیل شده است.
این جستار در واقع متن سخنرانی حماد در مراسم بزرگداشت ادوارد سعید در دانشگاه کلمبیا، به تاریخ بیست و هشتم سپتامبر ۲۰۲۳، یعنی نُه روز پیش از عملیات طوفان الاقصی است. حماد چند ماه پس از وقایع خونینی که در غزه رخ داد، این متن را تکمیل و با عنوان «بازشناختن غریبه» منتشر کرد. بنابراین، طبیعی است که او برای تبیین دیدگاه خود در این متن به ادوارد سعید استناد کند. از جمله این ارجاعها، پیوند دادن دیدگاه سعید درباره اومانیسم و دغدغه فلسطین برای انسان امروز است. ادوارد سعید بر این باور بود که اومانیسم میتواند از ریشههای اروپایی انحصارگرا، بورژوایی و غالباً مردانهاش دور شود و به عبور از مرزهای بینارشتهای و بینافرهنگی متعهد بماند. حماد در طول نگارش این متن به طور غیرمستقیم نتیجه میگیرد: «مسئله فلسطین نیز همینطور.» او به تفاوت دردناک تغییر عقیده فردی و کنشگری جمعی میپردازد و از عمر برغوثی نقل میکند که: «چند فلسطینی دیگر باید کشته شوند تا یک سرباز اسرائیلی سر مرز غزه به شهود برسد و ناگهان درک کند که فلسطینی نیز انسان است؟!»
حماد از این موضوع فراتر میرود و استدلال میکند که حتی اعتراضهای گسترده اخیر در غرب در حمایت از فلسطین، که به طور طبیعی پیامد شهودهای فردی شهروندان غرب درباره واقعیت مسئله فلسطین است، هنوز به تغییر سیاستهای غرب در قبال اسرائیل منجر نشده است. به عنوان مثال، ایالات متحده به عنوان کشوری که حق تعیین سرنوشت فلسطینیان برای سرزمین خودشان را به رسمیت نمیشناسد، قطعنامه آتشبس فوری شورای امنیت را وتو کرده و شهروندان خود را به خاطر دفاع از فلسطین از محل کار و تحصیل اخراج میکند. در دوره ریاست جمهوری بایدن، نه تنها تجهیز ارتش اسرائیل محدود نشد، بلکه به کمک ۸/۳ میلیارد دلاری سالانهاش به ارتش اسرائیل مبلغ ۳/۱۴ میلیارد دلار دیگر نیز افزوده شد.
با این حال، اگرچه حماد مانند آنتونیو گرامشی به خِرَد بدبین است، اما به اراده خوشبین میماند. او هرچند خود را ناگزیر از نگاه افکندن به سرنوشت تلخ اودیپ در لحظه بازشناختن غریبه میداند (پادشاه غریبهای که پدرش بوده و همسری که مادرش از آب درآمده)، به وجه روشن و امیدوارکننده رمان «بازگشت به حیفا» اثر غسان کنفانی نیز تمسک میجوید. در آنجا، پدر خانواده گرچه پس از دیدار با پسر گمشدهاش نمیتواند او را به بازگشت مجاب کند، گویی همزمان پسر کوچکترش را بازمیشناسد. پسری که پیش از آن خود و آرمانش چندان برای پدر آشنا نبوده و خواهان پیوستن به نیروهای مقاومت است، اما پدر با خواسته او مخالف است. حماد هرچند هنگام نوشتن متن حاضر از تماشای کشتار فلسطینیان مستأصل و مبهوت است، در هیاهوی کلان روایتهای رسانهای که بر جنایتهای اسرائیل سرپوش میگذارد، به وقوع لحظههای شهود امیدوار میماند.



