عاشق باستانشناسی: داستان یک پژوهشگر دلباخته

آیین رونمایی از کتاب «نگهبان هویت ملی ایران (۳)؛ یادنامه استاد اسماعیل یغمایی» به همراه مراسم بزرگداشت این باستانشناس و پژوهشگر برجسته میراث فرهنگی کشور برگزار شد. در این مراسم، جمعی از پیشکسوتان و شخصیتهای شناختهشده در حوزه میراث فرهنگی، باستانشناسی و موزهداری به بررسی جایگاه علمی و انسانی یغمایی و نقش او در ثبت و انتقال بخشی از تاریخ باستانشناسی ایران پرداختند.
محمدابراهیم زارعی، رئیس پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، در این مراسم با اشاره به تلاشهای اسماعیل یغمایی، بیان کرد: یغمایی از جمله افرادی بود که با عشق و جدیت به حفظ آثار باستانی و میراث فرهنگی کشور پرداخت. او به دو ویژگی بارز یغمایی اشاره کرد و گفت: او در مکتب استاد عزتالله نگهبان آموزش دیده و ویژگیهایی چون پاکدستی و وفاداری به میراث فرهنگی را از این مکتب آموخته است. همچنین، تحت تأثیر پدرش، استاد حبیب یغمایی، در حوزه نگارش و فرهنگ قرار داشت.
زارعی همچنین بر اهمیت همکاری و همدلی در حفظ هویت فرهنگی تأکید کرد و گفت: برای حفظ این «ملاحت» و هویت فرهنگی، به همدلی نیاز داریم. او همچنین از انتشار مجموعهای شامل ۳۲ مقاله در بزرگداشت اسماعیل یغمایی خبر داد و از نویسندگان و دستاندرکاران تهیه و انتشار این مجموعه قدردانی کرد.
سید محمد بهشتی، چهره ماندگار میراث فرهنگی، نیز در این مراسم به ویژگیهای شخصیتی یغمایی اشاره کرد و او را نمونهای از «باستانشناس عاشق» خواند. بهشتی گفت: عشق به باستانشناسی در زندگی حرفهای یغمایی جاری بوده و باید ارزش و جایگاه چنین افرادی را در «ترازوی عشق» سنجید.
میرسیداحمد محیط طباطبایی، رئیس انجمن موزههای ایران، بر اهمیت ثبت روایت زندگی و فعالیتهای چهرههای میراث فرهنگی تأکید کرد و گفت: باید داستان و تجربه افراد اثرگذار این حوزه برای نسلهای آینده ثبت و ارائه شود. او همچنین به نقش موزهها در معرفی آثار فرهنگی اشاره کرد و بر اهمیت توجه به انسانهایی که پشت این آثار قرار دارند تأکید کرد.
ناصر نوروززاده چگینی، باستانشناس و چهره ماندگار میراث فرهنگی، با اشاره به فعالیتهای علمی و اجرایی یغمایی، او را به عنوان باستانشناسی دانشمند و مدیری توانمند معرفی کرد. او به تحصیلات یغمایی در دانشگاه تهران و فعالیتهایش در حوزه باستانشناسی اشاره کرد و گفت: یغمایی در عرصههای مختلف باستانشناسی حضوری مؤثر داشته است.
نوروززاده چگینی همچنین به ثبت و تدوین مجموعهای از اطلاعات و تجربههای باستانشناسی یغمایی اشاره کرد و گفت: آثار مکتوب او نه تنها درباره تاریخ و باستانشناسی هستند، بلکه به شناخت تاریخ شکلگیری نهادهای باستانشناسی و میراث فرهنگی ایران نیز کمک میکنند.
فاطمه علیاصغر، فعال عرصه میراث فرهنگی و رسانه، نیز در این مراسم به بیان دکلمهای از زندگی استاد اسماعیل یغمایی و عشق او به این حوزه پرداخت. در پایان این رویداد، رونمایی از کتاب «نگهبان هویت ملی ایران (۳)؛ یادنامه استاد اسماعیل یغمایی» انجام شد.
اسماعیل یغمایی متولد ۲۷ شهریور ۱۳۲۰ در تهران بود و نزدیک به ۶ دهه از عمر خود را به پژوهش و پاسداری از میراث فرهنگی کشور اختصاص داد. او از آخرین بازماندههای نسل باستانشناسان ایرانی است که در دهههای ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ به عرصه کاوشهای میدانی وارد شد و بخش ارزشمندی از تاریخ و تمدن کهن ایران را از دل خاک بیرون کشید. یغمایی تحصیلات تکمیلی خود را در دانشکده باستانشناسی و هنر دانشگاه تهران گذرانده و در اردیبهشت ۱۳۴۶ به استخدام اداره باستانشناسی کل کشور درآمد. او در کاوشهای باستانشناسی در نقاط مختلف ایران از جمله هفت تپه خوزستان و شوش حضور داشته است.
کتابهای او شامل «شوش: کاوشهای باستانشناسی در شهر پانزدهم دوره عیلام میانی»، «گیسوان هزارساله: گوشههایی از خاطرات یک باستانشناس» و «آن قصر که جمشید…: پژوهشی در پیشینهشناسی تخت جمشید» از جمله آثار منتشر شده او هستند. پدرش، حبیب یغمایی، نویسنده و ادیب معروف، نخستین شماره مجله «یغما» را در سال ۱۳۲۷ منتشر کرد که از مهمترین منابع ادبی ایران به شمار میرود. تأثیر تربیت چنین پدری بر شخصیت یغمایی و نثر شیرین و روان کتابهایش غیرقابل انکار است.



