تلاشی برای ایجاد کانون فرهنگی در خراسان؛ یادگاری از فروپاشی شوروی

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، نشست «سفر از مهر تا حقانیت ماندگار، سبک نوین تاریخنگاری» با سخنرانی محمود دامغانی، نویسنده کتاب و حکیمه دبیران، استاد دانشگاه، در روز سهشنبه ۱۲ آبان ماه در سرای اهل قلم برگزار گردید.
حکیمه دبیران در این نشست اظهار داشت: خوشبختانه، آغاز فعالیت ایشان با دعوت مسئولان دانشگاه آزاد برای تدریس درس انقلاب اسلامی و ریشههای آن در حدود ۲۵ سالگیاش بود. تدریس برای چندین هزار دانشجو، نشاندهنده توانایی و اشتیاق ایشان برای آموزش و هدایت جوانان است. ایشان دروس مختلفی را در قالبهای علمی متنوع تدریس کردند، از جمله انسانشناسی در اسلام، تعلیم و تربیت اسلامی، متون اسلامی و تاریخ اسلام که به مدت پنج سال در آنجا مشغول به تدریس بودند. پس از آن نیز در دانشگاه علامه طباطبایی به هدایت جوانان ادامه دادند و رضایت دانشجویان نیز در اسناد کتاب آمده که این از موفقیتهای ایشان است.
وی افزود: ابتکار جناب دامغانی در انتخاب مباحث درسی بسیار قابل توجه است؛ به عنوان مثال، ایشان نامه ۵۳ که از حضرت علی (ع) به مالک اشتر است را به عنوان مبنای درس برای مدیران انقلاب قرار دادند. دانشجویان مشتاقی که در کلاسهای ایشان حضور داشتند، نمونههایی از این نامه را نوشته و ابراز کردند: ای کاش میتوانستیم بیشتر این نامه را بخوانیم، با مباحث آن آشنا شویم و دستوراتشان را عملی کنیم و انتظار داشته باشیم که مسئولان جمهوری اسلامی نیز به آن عمل کنند. جای این نامه در رسانهها بسیار خالی است و اختصاص یک کانال به این نامه، کار بسیار ضروری است. همچنین استفاده از محتوای این نامه از همه مهمتر است. این ابتکار، یعنی انتخاب صحیح مباحث متناسب با نیاز و گرایش جوانان، موجب جلب رضایت آنها و تشویق به پیگیری این مباحث شد.
استاد دانشگاه ادامه داد: مباحثی که در کتاب ایشان مطرح شده، از نظر تسهیل در امتحانات و اعطای بخشی از نمره به کارهای مطالعاتی و تحقیقاتی دانشجویان، بسیار ارزشمند است؛ زیرا این کار موجب تشویق بیشتر و تداوم فعالیت دانشجویان میشود. خود ایشان میفرمایند که اگر بعد از ۳۵ سال، دیداری با دانشجویان سابق داشته باشند، پیوندی میان استاد و دانشجویان برقرار خواهد شد و خاطرات نیکویی برای هر دو طرف تداعی خواهد شد. علیرغم اینکه ایشان میتوانستند طبق درخواست دانشگاه در آزمون هیئت علمی شرکت کنند، اما به دلیل آشنایی با سازمانهای بینالمللی، ترجیح دادند که به فعالیت فرهنگی در این سازمانها بپردازند. از این رو، خدمت خالصانه ایشان در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی منجر به پذیرش مسئولیتهای مختلفی از سوی ایشان شد؛ از جمله نمایندگی و رابط سازمان “ایسسکو” (ISCO) با همکاری جناب افروز که خود از شخصیتهای نامدار هستند. همچنین دامغانی به عنوان نخستین کارشناس امور پاکستان در جمهوری اسلامی انتخاب شدند که فعالیتهای ایشان، از جمله نوشتن تحلیلهای تاریخی درباره پاکستان، بسیار شایان ذکر است.
دبیران در ادامه گفت: ماموریتهایی که ایشان در زمان مرحوم آیتالله تسخیری داشتند، بسیار مهم بود. خود آیتالله تسخیری از نمونههای بینظیر این انقلاب بود که اگر ایشان نبود، شاید ارتباط جمهوری اسلامی ایران با خارج از کشور دچار خلل میشد. بزرگواری، پشتکار و حسن سلوک ایشان و آشنایی با زبان، باعث شکلگیری بسیاری از روابط حسنه جمهوری اسلامی ایران با کشورهای دیگر گردید.
دامغانی در ادامه به پیشبینی تشکیل طالبان در دهه ۷۰ اشاره کرد و گفت: در سال ۶۶ که فاجعه کشتار مکه روی داد، نماینده سازمان حج و زیارت یوسف مهاجرانی، همسر حکیمه دبیران بود و آشنایی ما با او از اینجا آغاز شد. آن سال مهاجرانی به استان هرمزگان آمده بود و جالب اینکه ما از هر زائر استان یک مصاحبه گرفته بودیم. آن سال من نماینده استاندار و امام جمعه بودم و مهاجرانی کمیته را به من واگذار کرد و خودش به بوشهر رفت. متاسفانه آن سال اتفاقات ناگواری افتاد.
او افزود: در همان زمان من در زندان استان هرمزگان نیز مسئولیتی داشتم و تقریباً با حدود سیصد نفر از کسانی که در زندان بودند، به اصطلاح تواب سیاسی، ارتباط فرهنگی برقرار کردیم و جزوهای برای آنها به عنوان پایگاه جهانی انقلاب اسلامی نوشتم که خودشان آن را تکثیر کردند و در اختیار بقیه توابین قرار دادند. این جزوه بعداً در کتاب «حقانیت» قرار گرفت. در سال ۶۶ در این جزوه پیشبینی فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی آمده است. هدفم از بیان این موضوع یادآوری برگزاری کنگرهای در سال ۷۵ به مناسبت یکصدمین سال وفات سید جمالالدین اسدآبادی در سازمان فرهنگ و ارتباطات بود که من نیز مقالهای با عنوان تز اصلاحی سیدجمالالدین ارائه کردم و سال ۷۶ دولت اصلاحات با رای بالای مردم سر کار آمد.
این مسئول فرهنگی اظهار کرد: زمانی به عنوان نماینده مجلس شورای اسلامی از شیراز کاندید شدم و هیچ آشنایی با این شهر نداشتم، اما احساس کردم در این زمانه هویت ملی ما در حال تضعیف است، به همین دلیل نامهای به جناب هاشمی رفسنجانی نوشتم و از وضعیت فرهنگی و اجتماعی کشور انتقاد کردم. در آن نامه که در کتاب آمده به این نکته اشاره کردم که علامه طباطبایی اشاره کرده است که منظور از ذوالقرنین در قرآن کوروش کبیر است. هدف من این بود که هویت فرهنگی ما مورد توجه قرار بگیرد.
دامغانی در ادامه گفت: به مرحوم تسخیری اشاره شد، او در سال ۷۰، زمانی که سازمان فرهنگ هنوز تشکیل نشده بود، زحمات زیادی برای شناخت انقلاب اسلامی در خارج از کشور کشید که قابل تقدیر است. یادم هست او در حال سفر به پاکستان برای ارائه مقالهای تحت عنوان “اندیشههای سیاسی و فعالیتهای فرهنگی ابوالاعلی مودودی” بود. این مقاله با دستخط خودش در کتاب من موجود است. این تحقیق به زبانهای انگلیسی و عربی ترجمه شد و در کنگره ارائه گردید. همین مقاله، زمینهساز آن جزوهای شد که ما در سال ۷۴ در سازمان فرهنگ منتشر کردیم. در آن جزوه، ما پیشبینی تشکیل طالبان را انجام داده بودیم که اسناد آن در کتاب موجود است.
او ادامه داد: در سال ۷۰ که شوروی در حال فروپاشی بود، ما به جناب تسخیری پیشنهاد دادیم که با توجه به کشورهای هممرز در شمال (مانند ترکمنستان، ازبکستان و آذربایجان)، یک کانون ویژه در استان خراسان بزرگ (خراسان فرهنگی) ایجاد شود تا نیازهای فرهنگی این کشورها از مشهد تأمین گردد. ایشان این پیشنهاد را بسیار ارزشمند دانستند. پس از تشکیل سازمان فرهنگ، جناب تسخیری نخستین رئیس آن بودند و همان ایده ما، موجب شد سازمان تبلیغات نمایندگی فعال خود را در مشهد پایهریزی کند.



