کتاب، از ابزار موفقیت تحصیلی به «منبع حیات» تبدیل شود

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، سیدمحمدی حسینی، عضو هیئت علمی گروه علوم تربیتی دانشگاه کردستان، در نشست تخصصی «جامعهشناسی خواندن؛ خواندن، هویت و تجربه زیسته در جهان معاصر» که در دهمین نمایشگاه بینالمللی کتاب کردستان برگزار شد، یکی از نگرانیهای جدی جامعه امروز را کاهش تدریجی مطالعه و کمرنگ شدن نقش کتاب در زندگی روزمره عنوان کرد.
وی با اشاره به این نکته که کتاب نباید تنها به عنوان ابزاری برای دستیابی به موفقیت تحصیلی تلقی شود، بیان کرد: کتاب باید جزئی از زندگی انسان باشد و به عنوان «خوراک زندگی و خوراک مغز» در کنار سایر نیازهای روزمره مورد توجه قرار گیرد.
حسینی ادامه داد: در برخی موارد، کتابخانهها و فضاهای مطالعه به جای اینکه به عنوان محیطی برای ارتباط مستمر با کتاب و اندیشه شناخته شوند، به مکانهایی برای مطالعه کنکور و آمادگی برای آزمونها تبدیل شدهاند. در حالی که فلسفه کتابخوانی فراتر از موفقیت در یک آزمون است و میتواند بستر مناسبی برای تفکر، رشد فردی و در نهایت توسعه اجتماعی فراهم کند.
وی با تأکید بر اهمیت توجه به لایههای عمیق فرهنگ برای ترویج کتابخوانی، به مفهوم «کوه یخ فرهنگی» اشاره کرد و گفت: آنچه در فرهنگ یک جامعه قابل مشاهده است، یعنی رفتارها و هنجارها، تنها بخش کوچکی از واقعیت فرهنگی را تشکیل میدهد و بخش عمده آن در لایههای عمیقتری مانند باورها، نگرشها و ارزشها نهفته است.
حسینی افزود: اگر هدف تقویت فرهنگ کتابخوانی در جامعه است، نمیتوان به رفتارهای ظاهری یا تبلیغ برای کتاب اکتفا کرد؛ بلکه باید از لایههای عمیق فرهنگی و نگرش جامعه نسبت به مطالعه آغاز کرد.
وی به فاصله میان نگرش و رفتار در حوزه مطالعه اشاره کرد و گفت: وقتی از خانوادهها درباره اهمیت کتاب و مطالعه سؤال میشود، بسیاری از آنها کتابخوانی را مثبت و ارزشمند میدانند، اما در عمل ارتباط چندانی با کتاب ندارند. این فاصله میان آنچه افراد درباره مطالعه میاندیشند و آنچه در زندگی روزمره انجام میدهند، یکی از چالشهای اصلی در گسترش فرهنگ کتابخوانی است.
این استاد دانشگاه تأکید کرد که ترویج کتابخوانی تنها از طریق تبلیغات و توصیههای مستقیم امکانپذیر نیست و خانواده، مدرسه، دانشگاه و نهادهای فرهنگی باید در این زمینه نقش الگو را ایفا کنند. وی گفت: خانوادهها، معلمان، استادان دانشگاه و مسئولان فرهنگی اگر خود اهل مطالعه باشند، میتوانند تأثیر بیشتری بر نسل جدید بگذارند. وقتی کودک یا نوجوان میبیند که پدر و مادر، معلم یا استاد او برای یافتن پاسخ یک پرسش به کتاب مراجعه میکند، به تدریج کتاب را به عنوان بخشی طبیعی از زندگی میپذیرد.
حسینی با تأکید بر ضرورت تبدیل مطالعه به یک رفتار روزمره افزود: نمیتوان از کودک و نوجوان انتظار داشت کتابخوان باشند، در حالی که در محیط اطراف آنها کتاب جایگاه واقعی نداشته باشد. فرهنگ مطالعه زمانی شکل میگیرد که کتاب در خانواده، مدرسه و دانشگاه حضوری واقعی و مستمر داشته باشد.
عضو هیئت علمی گروه علوم تربیتی دانشگاه کردستان در ادامه بر اهمیت توجه به تفاوت نیازها و علایق مخاطبان تأکید کرد و گفت: هر خواننده کتاب خود را دارد و هر کتاب نیز خواننده مخصوص خود را پیدا میکند؛ بنابراین باید اجازه دهیم افراد بر اساس نیازها، علاقهها و تجربه زیسته خود مسیر ارتباطشان با کتاب را پیدا کنند.
وی افزود: نمیتوان برای همه افراد یک نسخه واحد برای کتابخوان شدن تجویز کرد. مهم این است که زمینهای فراهم شود تا هر فرد بتواند کتاب مناسب خود را پیدا کند و از طریق آن ارتباطی پایدار با مطالعه برقرار کند.
حسینی در پایان تأکید کرد: برای ساختن جامعهای کتابخوان، باید از خانواده، مدرسه و دانشگاه آغاز کنیم و مطالعه را از یک فعالیت مقطعی و صرفاً آموزشی به یک رفتار اجتماعی پایدار تبدیل کنیم. او یادآور شد: کتاب وسیلهای تزئینی نیست؛ همانگونه که غذای جسم برای انسان ضرورت دارد، کتاب نیز باید به عنوان غذای ذهن و اندیشه در زندگی انسان حضور داشته باشد.



