زبان فارسی، هویت و سرزمین وجودی ماست

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری الفبای رشد، به نقل از روابط عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، مدیر پژوهش و نوآوری فرهنگستان، هدف از برگزاری این سلسلهنشستها را ارتقاء قابلیتها و امکانات برنامههای ویرایشگر زبان فارسی، تصحیح خطاها، بررسی چالشها و کمک به ابزارهای دیجیتال در رایاسپهر فارسی برای انطباق با دیدگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی عنوان کرد. وی ادامه داد: هدف از برگزاری این نشستها که نخستین جلسه آن امروز برگزار میشود، ایجاد تعامل فنی و تخصصی با طراحان نرمافزارها و مهندسانی است که به رایاسپهر فارسی توجه دارند و در این حوزه فعالیت میکنند.
فتوحی در خصوص زبان رایج در فضای مجازی و تأثیر آن بر زبان گفت: حکمرانی اصلی زبان فارسی در حال حاضر تحت تأثیر فضای مجازی قرار دارد، زیرا این زبان در خانه، رایانه شخصی، تلفن همراه و… حضور دارد. بنابراین فعالان حوزه فضای مجازی اگر بخواهند میتوانند دادهای را تولید کرده و آن را به مخاطب منتقل کنند. کاربران، چه بخواهند چه نخواهند، تحت تأثیر زیرساختهای فضای مجازی قرار میگیرند؛ از اینرو، فرهنگستان تلاش میکند که به استانداردسازی نرمافزارهای فعال در این حوزه کمک کند.
مدیر پژوهش و نوآوری افزود: فضای مجازی، ابزاری برای قدرت، القا و تأثیرگذاری است، بنابراین باید بین زیرساخت حکمرانی و تولید محتوا (فرهنگستان زبان و ادب فارسی و نرمافزارهای تصحیح زبان) ارتباط نزدیکی وجود داشته باشد. علاوه بر این، جهان نوشتار از کاغذ به بنسازه (پلتفرم) دیگری تغییر مکان داده است و باید بهدرستی با این تغییر تمدنی همراه شد.
فتوحی درباره ضرورت همفکری فرهنگستان زبان و ادب فارسی با ابزارهای طراحیشده مانند پاکنویس و ارتقای کیفیت آنها توضیح داد: نقش مهم فرهنگستان مرجعیت زبانی است، بنابراین ابزارهای تولیدشده نیازمند دریافت گواهی تأیید اعتبار از این مرجع هستند. برای رسیدن به نتیجه بهتر، باید دقت، نظارت و همکاری فکری میان فرهنگستان و شرکتهای فعال در این زمینه برقرار شود. زبان فارسی، خانه وجودی ماست، بنابراین باید با نظارت فرهنگستان و اعطای گواهینامه به این مؤسسات، هم بر مسئله زبان فارسی در رایاسپهر نظارت داشته باشیم و هم به کار مؤسسات فعال در حوزه زبان فارسی اعتبار ببخشیم.
نادا پورمرتضی، پاکنویس را ابزاری برای کمک به درستنویسی فارسی در فضای مجازی معرفی کرد و توضیح داد: پاکنویس تلاش میکند تا دانش زبانی را به تجربه درست نوشتن در فضای دیجیتال تبدیل کند. پورمرتضی با طرح این پرسش که چرا به ابزارهای نوشتاری فارسی نیاز داریم و در زمان نوشتن ممکن است چه مواردی را اشتباه کنیم، گفت: در نوشتار فارسی چهار مورد شامل املای واژه، فاصله و نیمفاصله، علائم نگارشی و نویسههای فارسی ممکن است اشتباه نوشته شوند؛ اما معمولاً هنگام حروفنگاری به سادگی دیده نمیشوند. این نرمافزار و موارد مشابه آن کمک میکند تا این اشتباهها تصحیح شوند.
مسئول طرح نرمافزار پاکنویس به چالش نوشتن فارسی در فضای دیجیتال اشاره کرد و توضیح داد: نوشتن فارسی در فضای دیجیتال به پشتیبانی زبانی سریع و در دسترس نیاز دارد. دلیل آن نیز، حجم روزافزون تولید محتوای فارسی، تنوع محیطهای نوشتن، خطاهای املایی و نگارشی و دشواری دسترسی سریع به منابع معتبر زبانی است. بنابراین به ابزارهایی که در لحظه نوشتن به کاربر کمک میکنند، نیاز است.
پورمرتضی درباره عملکرد و همراهی برنامه پاکنویس توضیح داد: نرمافزار پاکنویس در حال حاضر در چهار برنامه شامل ورد، افزونه مرورگر، صفحهکلید اندروید و ویرایشگر برخط به تصحیح نوشتار کاربر کمک میکند. بنابراین میتوان گفت هر جا که فارسی مینویسیم، پاکنویس ابزاری مناسب برای تصحیح نوشتار فارسی است.
وی گفت: گاهی در نوشتار، مسئله این نیست که واژهای غلط است؛ بلکه میتوان برای آن، گزینهای بر پایه منابع و مصوبات زبان فارسی پیشنهاد کرد. مسئول طرح نرمافزار پاکنویس با اشاره به اینکه یکی از کاربردهای اصلی نرمافزارهایی مانند پاکنویس، امکان برقراری مسیری ارتباطی بین فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مصوبات آن و کاربران زبان فارسی است، توضیح داد: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، مرجع زبان فارسی است و مصوبات و دادههای زبانی آن مرجع کار ماست. از میان آنها، دادههای قابل استفاده در ابزار جداسازی شده و در نرمافزار پاکنویس جمعآوری شدهاند. از میان همین دادهها، هنگام نوشتن کاربر، پیشنهادهای مناسب ارائه میشوند، بنابراین نرمافزارهایی مانند پاکنویس، پلی میان فرهنگستان و کاربر است.
مسئول طرح نرمافزار پاکنویس با ارائه گزارش آماری از پایش میزان کاربرد مصوبات فرهنگستان در میان کاربران این نرمافزار گفت: به نظر میرسد افقهای تازهای از تعامل و رویکرد مثبت میان کاربران زبان فارسی و واژههای مصوب فرهنگستان در حال گشایش است. پورمرتضی درباره اهمیت هموار شدن مسیر میان دیدگاههای فرهنگستان و کاربران گفت: با استفاده از نرمافزارهای تصحیح نوشتار، دانش زبانی کاربر به دیدگاههای فرهنگستان زبان و ادب فارسی نزدیک میشود. کاربر پیشنهاد را در زمان نوشتن دریافت میکند و این دانش میتواند در محیطهای مختلف نوشتن، در دسترس باشد و مصوبات و دادههای زبانی میتوانند وارد فرایند واقعی تولید متن شوند.
در پایان این نشست، برخی از شرکتکنندگان به طرح پرسشهای خود درباره نرمافزار پاکنویس پرداختند که با پاسخهای مسئول طرح نرمافزار پاکنویس همراه بود.



